Nangarhor
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nangarhor (puştuça: ننګرهار, dariyça: ننگرهار) — Afğoniston şarqidagi, Pokiston çegarasiga yaqin viloyat. Ma'muriy markazi — Jalolobod şahri. Manbalarda Nangarhor aholi punkti emas, balki viloyat sifatida tasvirlangan.
Tarixi
13Qadimda Nangarhor buddizmning markazlaridan biri bölgan. Silo şahrida (hozirgi Xada, Jalolobodning janubida) monastirda Buddaning uşnişasi saqlangan; unga sajda qiliş uçun rohib-sayohatçi Faxyan mamlakatga kelgan. Qirollik poytaxtida Buddaning tişlaridan biri saqlanadigan stupa bölgan, şahar boşqa yodgorliklar saqlanadigan viharalar bilan öralgan.
Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, hudud qadimiy Gandhara sivilizatsiyasining tarkibiga kirgan; Hadda, Bara va Begram kabi arxeologik yodgorliklarda buddaviy monastirlar va stupalar topilgan. Hudud Ahamoniylar davrida şarqiy satrapliklar tarkibida bölgan, Iskandar Zulqarnayn istilosidan keyin Salavkiylar va Mauryalar nazoratiga ötgan. Örta asrlarda Ğaznaviylar va Ğurijiylar hukmronligi ostida bölgan, 13-asrdagi möğul bosqinlari vayronagarçilik keltirgan, temuriylar davrida şaharlar qayta tiklangan. 1709-yilda mahalliy yetakçilar Safaviylarga qarşi qözğolon kötargan; keyinroq viloyat Ahmadşoh Durroniy 1747-yilda asos solgan Durroniylar imperiyasi tarkibiga kirgan. Viloyat Birinçi (1839–1842) va Ikkinçi (1878–1880) Angliya–Afğoniston uruşlarida ham muhim hudud bölgan.
Afğoniston uruşi yillarida (1979–1989) viloyatda 66-alohida motoöqçilar brigadasi joylaşgan, nufuzli dala qömondoni Yunus Xoles harakat qilgan. 2001-yilda Usama bin Lodin yaşiringan Tora Bora mustahkamlangan hududi şu yerda joylaşgan edi. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2021-yil avgustida Tolibon Jalolobod va atrofdagi tumanlarni egallagan.
Geografiyasi
13Viloyat Afğoniston şarqida joylaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, şarqda va janubda Pokiston bilan, şimolda Kunar, şimoli-ğarbda Lağmon, ğarbda Kobul, janubi-ğarbda Logar viloyatlari bilan çegaradoş. Inglizça Vikipediyada ğarbiy qöşni sifatida Paktiya ham körsatilgan, şimoliy qöşnilar orasida esa Kunar va Lağmon aytilgan. Maydoni taxminan 7700 km². Hudud unumdor daryo vodiylari, yarim çöl tekisliklar va toğlardan iborat; Kobul, Kunar va Surxrud daryolari oqib ötadi. Toğlar Hindukuş va Spingar tizmalarining davomi bölib, balandligi 3000 m dan oşadigan çöqqilar bor. Iqlimi asosan issiq yarim çöl va issiq çöl iqlimi; vodiylarda yoz harorati 40 °C dan oşadi, yillik yoğin 200–400 mm.
Viloyat 22 tumanga bölingan: Oçin, Bihsud, Darai Nur, Dih Bala, Dur Baba, Goşta, Jalolobod, Kama, Xogyani, Kuz Kunar, Lal Pur, Muhmand Dara, Nazuyan, Paçir Va Agam, Rodat, Surx Rod, Şerzod, Şinvar, Çaparhor, Xizarak va boşqalar.
Aholisi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 2023-yilda viloyat aholisi taxminan 1,8 million kişi deb baholangan.
Iqtisodiyoti
13Viloyatda qişloq xöjaligi daryo vodiylarida, ayniqsa Jalolobod vodiysida rivojlangan: buğdoy, şoli, anor, uzum va sabzavot yetiştiriladi. Viloyat Afğoniston va Pokiston örtasidagi muhim tranzit yöllarida joylaşgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Viloyatda Hadda qadimiy buddaviy majmuasi joylaşgan; u Greko-buddaviy san'at va ilm markazi bölgan. Bundan taşqari Tora Bora hududi tarixiy ahamiyatga ega.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nangarhor // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/832 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANangarhor. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/832
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/832
Raqamlarda
Aholi soni · 2021-yil
1,7 mln kişi
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q178471wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q198694wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.