Kölob
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Kölob (tojikça: Kӯlob) — Tojikiston janubidagi, Xatlon viloyatida joylaşgan şahar. U Yax-suv (Panj havzasi) vodiysida, Hazratişoh tizmasi etagida joylaşgan.
Tarixi
13Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, ellinizm davrida hozirgi Kölob hududi Yunon-Baqtriya podşoligi tarkibida bölgan. Miloddan avvalgi 200–195-yillarga oid yunonça bitikda Geliodot ismli şaxs şoh Yevtidem I va uning öğli Demetriy I uçun Hestiyaga olov qurbongohi bağişlagani qayd etilgan. Tabariy Xatlonni milodiy 737-yildayoq tilga olgan. Sufiy Mir Sayyid Ali Hamadoniy 1384-yilda Örta Osiyo böylab safarda vafot etgan va Xatlonda dafn qilingan.
Rus tilidagi Vikipediyaga köra, Xutalonning yangi poytaxti sifatida Kölob 16-asrda vujudga kelgan. «Abdullanoma»ga köra, u uç darvozali (Çorsu, Imom, Darb al-hayvon) mustahkam qal'ali kiçik şahar bölgan. 1504–1505-yillarda Şayboniyxon uni egallagan; 1584-yilda Abdullaxon II şaharni qayta egallab, Buxoroga böysundirgan. Keyinçalik Kölob Balxga qaram qilingan, örta asrlarda Buxoro xonligi tarkibidagi Kölob bekligining markazi bölgan. 19-asrda uni Qunduz, Qöqon va Buxoro hukmdorlari navbatma-navbat egallagan. 17–19-asrlarda şaharda 40 şoir ijod qilgan, ular orasida Abdurahmon Xoja Nosix, Hoji Husayn Kangurtiy, Bismil, Şohin bor. 20-asr boşida Kölob Şarqiy Buxoroning eng yirik şahri bölib, 20 mahallaga ega edi.
Şahar maqomi 1934-yilda berilgan. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, şahar nomi 1750-yilda Kölobga özgargan, Sovet Ittifoqiga 1921-yil martida qöşilgan, 1929-yilda Tojikiston SSR tarkibiga kirgan. 1990-yillar boşidagi fuqarolar uruşida şahar Xalq fronti jangarilarining asosiy bazasi bölgan. 2006-yil sentabrda Kölobning 2700 yilligi nişonlangan. Rossiyaning 201-harbiy bazasi qismlari 2015-yilda şahardan olib çiqilgan.
Geografiyasi
13Şahar Duşanbedan 202 km (1-material), 175 km (2-material) yoki 203 km (3-material) masofada joylaşgan; manbalar bu masofani turliça körsatadi. Duşanba bilan temir yöl va avtomobil yöli orqali boğlangan. Iqlimi issiq yozli örta dengiz iqlimi (Kyoppen böyiça Csa): yillik örtaça harorat 15,8 °C, iyulda 28,3 °C, yanvarda 2,2 °C. Yillik yoğin 590 mm.
Aholisi
13Aholisi 2013-yil örtalarida 98,5 ming kişi (1-material); 2015-yil 1-yanvarda 101 200, 2019-yil 1-yanvarda 105 500 kişi (2-material). 2020-yilgi baho böyiça şaharning özida 106 300, atrofdagi aholi punktlari bilan 214 700 kişi (3-material). Kölob mamlakatda aholi soni böyiça törtinçi şahar.
Iqtisodiyoti
13Şaharda akkumulyatorlar işlab çiqaradigan zavod, paxta tozalaş, moy va sut zavodlari, göşt va non kombinatlari bor; quriliş materiallari işlab çiqariladi. 20-asr boşida töqimaçilik (parça, aloça, kurtaçi, suzani), zargarlik, kulolçilik, aravasozlik va metall buyumlar işlab çiqariş rivojlangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda pedagogika instituti, teatr, tarix-ölkaşunoslik muzeyi, Mir Said Ali Hamadoniy maqbarasi (14–17-asrlar) va «Kölobning 2700 yilligi» yodgorlik majmuasi bor. Kölob gulduzi va çakan kaştalari bilan maşhur bölgan. Şahar Eronning Hamadon va Turkiyaning Konya şaharlari bilan qardoş.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Kölob // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/908 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAKölob. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/908
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/908
Raqamlarda
Aholi soni · 2020-yil
106 ming kişi
+0,8 %2019-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q132043wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q18233242wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.