Petropavlovsk
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Petropavl (rus tilida Petropavlovsk, qozoqça Qyzyljar ham) — Qozoğiston şimolidagi şahar, Şimoliy Qozoğiston viloyatining ma'muriy markazi. Şahar Işim daryosining öng sohilida, Rossiya çegarasiga yaqin joylaşgan.
Tarixi
13Şahar 1752-yilda Rossiya imperiyasining janubiy çegaralarini mustahkamlaş maqsadida qurilgan Yangi Işim mudofaa çiziğining qal'alaridan biri — Avliyo Pyotr qal'asi sifatida asos solingan. Qal'a Qizil-Jar manzilgohi örnida qurilgan. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, bu hudud Rossiya imperiyasi tarkibiga kirgunga qadar qozoqlarning Örta juzi yerlariga kirgan. 1752-yil iyunda qal'a qurilişi uçun taxminan 2 ming kişidan iborat otryad yuborilgan; qal'a muntazam oltiburçak şaklida, maydoni taxminan 2 gektar bölgan. Qal'a Abulxayr emas, Abilay xon davrida almaşinuv va tranzit savdoning yirik nuqtasiga aylangan; bu yerda Rossiya va Örta Osiyodan savdo yöllari tutaşgan. 1782-yilda qal'ada Örta juz sultoni Valixon Rossiya fuqaroligiga sadoqat qasamyodi qilgan.
1807-yilda qal'a Petropavlovsk şahri deb qayta nomlangan va Tobolsk guberniyasiga qöşilgan. 1868-yilda Akmola viloyati taşkil etilganda şahar şu viloyatning uyezd şahri bölgan. 1849-yil 11-mayda yonğin 450 uyni yoqib yuborgan. 1896-yilga kelib şahar yaqinida Transsibir magistralining Petropavlovsk temir yöl bekati qurilgan. Şaharda sariyoğ işlab çiqariş rivojlangan, mahsulot Rossiya şaharlariga va çet elga yuborilgan.
Geografiyasi
13Şahar Ğarbiy Sibir tekisligining janubi-ğarbiy qismida, Irtişning eng uzun irmoği Işim daryosining öng sohilida joylaşgan. Atrofda köplab köl va hovuzlar bor, şahar hududida esa asosan qayin va qarağaydan iborat kiçik örmonlar uçraydi. Astanadan şimolga qariyb 428 km, Omskdan taxminan 278 km (rus tilidagi Vikipediya) yoki 261 km (ingliz tilidagi Vikipediya) masofada. Şaharning maydoni 224,91 km².
Iqlimi kontinental, qişi qahraton va uzoq. Yillik örtaça harorat +2,3 °C (rus tilidagi Vikipediya) yoki +2,5 °C (ingliz tilidagi Vikipediya).
Aholisi
13Aholi soni 2024-yil boşida 222 703 kişi (rus tilidagi Vikipediya); 2020-yilda 218 956 kişi (ingliz tilidagi Vikipediya); 2011-yilda 204,8 ming kişi (özbekça Vikipediya). 2025-yil boşidagi ma'lumotga köra, ruslar 52,97 %, qozoqlar 33,85 %, ukrainlar 3,31 %, tatarlar 3,03 %, olmonlar 2,51 % ni taşkil etadi.
Iqtisodiyoti
13Petropavl Qozoğistondagi yirik işlab çiqariş markazlaridan biri hisoblanadi. Maşinasozlik va metallsozlik rivojlangan; kiçik litrajli dvigatellar, turli mexanizmlar, izolyatsiya materiallari işlab çiqariladi, göşt kombinati bor. Şuningdek, tikuvçilik buyumlari, poyabzal va quriliş materiallari işlab çiqariladi.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda S. Muqanov nomidagi qozoq sozli-drama teatri, N. Pogodin nomidagi rus drama teatri va qöğirçoq teatri, ölkaşunoslik muzeyi, tasviriy san'at muzeyi hamda «Abilay xonning rezidensiyasi» muzey kompleksi bor. Kutubxonalar orasida S. Muqanov nomidagi viloyat ilmiy kutubxonasi mavjud. Şaharning zamonaviy gerbidagi kalit uning «Qozoğistonning şimoliy darvozasi» sifatidagi örnini bildiradi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Petropavlovsk // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/946 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAPetropavlovsk. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/946
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/946
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2023
222 ming kişi
−0,3 %2021-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q488379wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q4417660wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.