dramaturg
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dramaturg — adabiyotning dramaturgiya janrida asarlar yaratuvçi şaxs. Inglizça Vikipediyada dramaturg (playwright) teatrda sahnalaştiriş uçun pyesa matnini yozuvçi, deb ta'riflanadi; pyesa asosan qahramonlar muloqotidan iborat böladi.
Vazifalari
13Dramaturglar odatda teatr sohasida işlaydi, ammo kinematograf uçun ham ssenariylar yozadi. Pyesa öqiş uçungina emas, asosan teatrda ijro etiş uçun möljallanadi. Aristotelning «Poetika» asarida drama elementlari sifatida syujet, xarakter, fikr, söz, musiqa va tomoşa sanalgan. Qadimgi yunon dramaturglari ijodida syujet mavjud mifni tanlaş va tartiblaşga boğliq bölgan.
Zamonaviy AQShda köp teatrlar yangi pyesalarni rivojlantiriş dasturlariga ega. Bunday teatrlar dramaturglar bilan hamkorlik qiladi, ular uçun festivallar va rezidensiyalar taşkil etadi. Dramaturglar ssenariyni norasmiy şaroitda «sovuq öqiş» orqali sinab köradi: aktyorlar matnni oldindan maşq qilmagan böladi. Ayrim dramaturglar kino ham suratga oladi. Ingliz tilidagi Vikipediyada yana quyidagilar qayd etilgan: AQShda dramaturglar spektaklni sahnalaştirişda qiyinçiliklarga duç keladi va köpinça faqat pyesalari hisobiga daromad topa olmay, qöşimça iş qiladi.
Tarixi
13Ğarb adabiyotida asarlari saqlanib qolgan eng qadimgi dramaturglar — qadimgi yunonlar. Ularning pyesalari miloddan avvalgi 5-asrda Afinada har yili ötkazilgan tanlovlar uçun yozilgan. Esxil, Sofokl, Yevripid va Aristofan bugungi dramaturglar ham tayanadigan şakllarni yaratgan. Dionis bayramlaridagi tanlovda dramaturglar odatda uç fojea va bitta satirlar pyesasidan iborat tetralogiya taqdim etişi kerak bölgan. Qadimgi Rimda Plavt, Terensiy va Seneka asarlari saqlangan. Hindistonda eng qadimgi ma'lum dramaturglardan biri Şudraka bölib, uning asarlari miloddan avvalgi 2-asrga oid deyiladi. «Natya-şastra» dramaturglarni teatr truppasi a'zolari qatorida sanaydi.
17-asrda neoklassitsizm Fransiyada avjiga çiqdi; Kornel, Molyer va Rasin şu davr dramaturglari sifatida tilga olinadi. Ingliz tilida «playwright» sözi birinçi marta 1605-yilda Ben Jonson tomonidan, asosan kamsituvçi ma'noda qöllangan. Ingliz adabiyotida Villiam Şekspir eng maşhur dramaturglardan biri sanaladi. Özbek Vikipediyasi maşhur dramaturglar qatorida Sofokl, Esxil, Şekspir va Mahmudxöja Behbudiyni körsatadi.
Ta'limi va malakasi
13Manbalarda dramaturg kasbi uçun ta'lim yoki malaka talablari haqida ma'lumot yöq. Faqat yoş dramaturglar uçun AQShdagi Önil festivali yozgi ijodiy dasturlar taklif etişi qayd etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)dramaturg // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/984 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAdramaturg. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/984
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/984
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.