Mbabane
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mbabane — Esvatini poytaxti (1903—1968-yillarda Svazilend protektoratining ma'muriy markazi) va Xoxo okrugining ma'muriy markazi. Inglizça Vikipediyada u mamlakatning ikki poytaxtidan biri (ikkinçisi — Lobamba), ijroiya poytaxti sifatida tilga olinadi.
Tarixi
13Oğzaki rivoyatga köra, 1750-yillarda hozirgi Dalriaç hududida çorva uçun qorallar bölgan va ularni nazorat qiliş rahbar Mbabane Kunenega topşirilgan. Boşqa ma'lumotda şahar nomi şu rahbar nomidan olingani aytiladi. Rus tilidagi maqolada nom «tez oqar soylar vodiysi» deb tarjima qilinişi mumkin bölgan joy nomidan kelib çiqqan degan qaraş ham keltirilgan.
Şahar asos solingan vaqt haqida manbalar turliça yozadi: özbekça maqolada — 17-asr oxiri — 18-asr boşlari; rus tilidagi maqolada Transvaal va Mozambik örtasidagi yölda birinçi yevropalik aholi punkti taxminan 1887-yilda taşkil topgan; inglizça maqolada esa 1887-yilda Mikki Uells tomonidan asos solingan. Britaniya protektorati davrida ma'muriy muassasalar 1902-yilda Mbabaneda joylaştirildi (inglizça maqolada ma'muriy markaz 1902-yil yanvarda Bremersdorp, hozirgi Manzinidan köçirilgani aytiladi). 1930-yillarga kelib şaharda elektr, suv quvuri, telefon aloqasi, maktab va kasalxona bölgan. Ikkinçi jahon uruşigaça mahalliy afrikaliklarning şaharda yaşaşi taqiqlangan edi. 1940-yilda Markaziy maktab, 1945-yilda hunarmandçilik bilim yurti oçilgaç, şahar ösdi. 1968-yilda mustaqillik e'lon qilingaç, Mbabane suveren davlat poytaxtiga aylandi.
Geografiyasi
13Şahar mamlakatning şimoli-ğarbida, Ndimba toğlari etagida, dengiz sathidan 1150 m balandlikda (inglizça maqolada örtaça 1243 m) joylaşgan. U Mbabane daryosi va uning irmoği Polinjane daryosi böylarida joylaşgan. Iqlimi mö'tadil subtropik toğli. Özbekça maqolaga köra, iyulning örtaça harorati 12°, yanvarniki 24°, yillik yoğin örtaça 1400 mm; inglizça maqolada iyul uçun 11 °C, yanvar uçun 22 °C keltirilgan. Qor juda kam yoğadi.
Aholisi
131990-yillar örtalarida aholisi 40 mingdan ziyod edi. Rus tilidagi maqolada 2006-yildagi taxminiy aholi 78,7 ming, 2018-yilda 68 ming kişi deyiladi; inglizça maqolada 2010-yil uçun taxminan 94 874 kişi keltirilgan. Şaharda asosan xristian çerkovlari, şuningdek masjidlar bor.
Iqtisodiyoti
13Şaharda metallsozlik, oziq-ovqat va tikuvçilik korxonalari mavjud, qişloq xöjaligi mahsulotlari qayta işlanadi. Yaqinida asbest qazib olinadi. Mbabane atrofdagi hudud uçun savdo markazi hisoblanadi; bu yerda Esvatini fond birjasi joylaşgan. Avtomobil yöli orqali Janubiy Afrika va Maputu bilan, temir yöl orqali Maputu bilan boğlangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Esvatini universiteti kampusi, kutubxona, rasm galereyasi va 1982-yilda taşkil etilgan «Indingilizi» hunarmandçilik va san'at galereyasi bor. Mamlakatning ikki yetakçi futbol jamoasi — «Mbabane Xaylenders» va «Mbabane Svollouz» şu yerda joylaşgan. Mbabane Fort-Uert (AQSH) va Taybey bilan qardoş şaharlardir.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mbabane // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/458 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMbabane. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/458
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/458
Raqamlarda
Aholi soni · 2025-yil
76 218 kişi
+25,6 %11-may 2017ga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q3904wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q1050wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.