Meçel

Meçel (töliq nomi — «Meçel» jamoat aksiyadorlik jamiyati) — kömir, temir rudasi, pölat, prokat, ferroqotişmalar, issiqlik va elektr energiyasi işlab çiqaruvçi Rossiya kompaniyasi. Boş ofisi Moskvada joylaşgan.

2002-yil yozida «Janubiy Kuzbass» kömir kompaniyasi «Meçel» (nomi «MEtall ÇELyabinska» degan ma'noni anglatadi) ustidan 80 % nazoratni qölga kiritdi. «Meçel»ga Çelyabinsk metallurgiya kombinati qaraşli edi. 2003-yil 19-martda ular «Meçel» Pölat guruhi nomi ostida birlaşişini e'lon qildi. 2004-yil yanvarida kengaş raisi etib Igor Zyuzin saylandi. 2005-yil 19-avgustda kompaniya nomini OAO «Meçel»ga özgartirdi.

Birlaşiş va sotib olişlar:

• 2004: Posyet dengiz porti; Izhstal aksiyalarining 26,9 % uluşi uçun auksion ğalabasi (keyinçalik nazorat paketigaça oşirilgan); 25-oktabrda Nyu-York fond birjasida MTL tikeri ostida aksiyalar joylaştirildi.
• 2005: «Yakutugol»ning blokirovka paketi (25 % + 1 aksiya), Kambarka porti.
• 2006: Moskva koks-gaz zavodi.
• 2007: Janubiy Kuzbass GRES va «Kuzbassenergosbyt»; Bratsk ferroqotişmalar zavodi.
• 2008: Oriel Resources (Tixvin ferroqotişmalar zavodi, Şevçenko nikel va «Voskhod» xromit konlari); Temryuk porti; «Yakutugol»dagi uluş 100 %gaça oşirildi.
• 2012: «Meçel-Trans» Vanino dengiz savdo portining 55 % uluşini 15,5 mlrd rublga sotib oldi, bir oydan söng uning katta qismini investorlar konsorsiumiga qayta sotdi.

2013-yilda Tixvin zavodi va «Voskhod» turk Yıldırım guruhiga 425 mln AQSH dollariga sotildi. AQShdagi Bluestone Coal bitimi dastlab taxminan 4 mlrd dollar atrofida kelişilgan, 2009-yil boşida iqtisodiy inqiroz tufayli 425 mln dollar va imtiyozli aksiyalar şarti bilan qayta körib çiqildi (inglizça manba ma'lumotiga köra, kelişuv 2008-yilga tegişli, rus manbasida 2013-yil deb körsatilgan). 2015-yil fevralida Jim Justice Bluestone Coalni 5 mln dollarga sotib oldi.

Davlat organlari tanqidi

2008-yil 24-iyulda Rossiya hukumati raisi V. Putin kompaniya rahbariyatini xomaşyoni çet elga içki narxdan ikki baravar past narxda sotişda ayblab tanqid qildi. Nyu-Yorkdagi kapitallaşuv 37,6 %ga tuşdi. Federal monopoliyaga qarşi xizmat koksga aylanuvçi kömir narxini oşirgani uçun 5 % yillik aylanma yoki 790 mln rubl jarima soldi. 2010-yilda Putin öz sözlaridan afsuslanganini bildirdi.

Ozçilik aksiyadorlari bilan nizolar

2002–2004-yillarda Vostok Nafta, Prosperity Capital va boşqalar aksiyalar narxi pasaytirilganini da'vo qildi; kompaniya ularni bozor narxida sotib olişga majbur böldi. 2012–2013-yillarda «Razrez Tomusinskiy» ozçilik aksiyadorlari (Bank Julius Baer, Saven) da'volar qözğadi. Inglizça manba sudlar da'vogarlar tarafini olganini yozadi; rus manbasi esa 2014-yil mart oyida apellyatsiyada Saven da'vosi rad etilganini qöşimça qiladi.

2013-yil oxiridagi inqiroz

2013-yil 13-noyabrda aksiyalar 41,35 %ga, ertasi kuni yana 18 %ga arzonlaşdi. Noyabr oxirida kompaniya bank-kreditorlar bilan qarzni qayta tuziş haqida kelişuv e'lon qildi.

Sanksiyalar

2023-yil 18-mayda «Meçel-Stal» Buyuk Britaniya sanksiya röyxatiga kiritildi. 2024-yil 23-fevralda kompaniya AQShning blokirovka qiluvçi sanksiya röyxatiga kiritildi.

Guruh tarkibiga taxminan 20 sanoat korxonasi kiradi. Ular koksga aylanuvçi va energetik kömir, konsentratdagi temir rudasi, pölat, prokat, ferroqotişmalar, yuqori qöşilgan qiymatli mahsulotlar, issiqlik va elektr energiyasi işlab çiqaradi. Mahsulot Rossiya va xorijiy bozorlarda sotiladi. Tarkibiy kompaniyalar orasida «Meçel Mining» (konçilik aktivlari), «Janubiy Kuzbass» kömir kompaniyasi, «Yakutugol» va Korşunov kon-boyitiş kombinati bor.

• Bratsk ferroqotişmalar zavodi yiliga 84 ming tonna ferrosilitsiy işlab çiqaradi — Rossiya işlab çiqarişining 14 %i.
• Tixvin zavodining loyiha quvvati yiliga 140 ming tonna qotişma.
• «Meçel-Xrom» quvvati yiliga taxminan 900 ming tonna xrom konsentrati.
• Kapitallaşuv 2008-yil maygaça 24 mlrd dollar, 2013-yil oxirida 830 mln dollar; qarz 9,5 mlrd dollarga yetdi.
• Boş kreditorlar (Sberbank, VTB, Gazprombank) qarzning 60–65 %ini, obligatsiyalar yana 20–25 %ini taşkil etadi.
• 2021-yilda kompaniya daromadi 28 mlrd rubl (inglizça manba).

Kengaş raisi Igor Zyuzin oddiy aksiyalarning 67,42 %iga egalik qiladi. Aksiyalar Nyu-York fond birjasida (MTL) va Moskva birjasida (MTLR) savdo qilinadi. Boş direktor — Oleg Korjov, moliya böyiça örinbosar — Nelli Galeeva. «Meçel Mining» boş direktori — Andrey Pasyniç, «Meçel Steel» — Andrey Ponomarev, «Meçeltrans» — Aleksey Lebedev, «Meçel Energo» — Denis Graf. 2021-yil 6-sentyabrda Gazprombank kompaniya kapitalidan 9,35 % uluş bilan çiqdi.