Metamorfogen konlar

Metamorfogen konlar — toğ jinslarining metamorfizmi, ya'ni Yer pöstining çuqur qatlamlarida yuqori bosim va harorat ta'sirida özgarişi natijasida hosil bölgan foydali qazilma konlari. Rusça Vikipediyaga köra, foydali qazilma konlari hosil böliş şaroitiga qarab uç seriyaga — ekzogen, magmatogen va metamorfogen konlarga ajratiladi, seriyalar esa guruh, sinf va kiçik sinflarga bölinadi. Metamorfogen konlar şu uçinçi seriyani taşkil etadi.1

ÖzME'ga köra, metamorfogen konlar ikki guruhga bölinadi: metamorfizmga uçragan (metamorfizatsiyalangan) konlar va metamorfik konlar. Birinçi guruhga metamorfizmgaça mavjud bölgan, keyin bosim va harorat ta'sirida özgargan konlar kiradi. Ikkinçi guruh konlari esa metamorfizm jarayonining özida yangidan hosil böladi. Har ikki holatda ham konning mineral tarkibi ruda saqlovçi jinslarning metamorfik fatsiyalariga mos keladi.

Metamorfizm jarayonida dastlabki xom aşyo öz körinişini butunlay yöqotib, boşqa turdagi foydali qazilmaga aylanişi mumkin. ÖzME bunga bir qança misollar keltiradi: torf metamorfizm ta'sirida avval past navli toşkömirga, keyin antratsitga, oxir-oqibat grafitga aylanadi; ohaktoş marmarga aylanadi; gilli slaneslar, boksitlar va boşqa tuproqsimon jinslar ötga çidamli xom aşyoga, şuningdek korund, la'l, diaspor, pirofillit, sillimanit va kianit kabi qimmatbaho hamda texnik ahamiyatga ega minerallarga aylanadi.

Bu turdagi konlarni örganiş geologlarga qimmatbaho toşlar konlarini qidirişda katta yordam bergan. ÖzME'ga köra, metamorfogen konlar tadqiqoti olmos, la'l, zumrad, toğ billuri va boşqa qimmatbaho toşlar konlarini topiş imkonini yaratgan. Metamorfizm natijasida temir rudalari, grafit, marmar, ötga çidamli materiallar va ayrim kömir turlari ham hosil böladi, şu bois bu konlar sanoat uçun muhim xom aşyo manbai hisoblanadi.

ÖzME'ga köra, Özbekistondagi Ğozğon marmar koni, Tasqazğan grafit koni, Angren va Şarğun kömir konlari hamda Şaraqsoy korund koni metamorfogen konlar jumlasiga kiradi.