Metsenat
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Metsenat — ixtiyoriy va beğaraz ravişda ilm-fan, san'at, soğliqni saqlaş va ta'lim sohasini, şuningdek alohida şaxslarni öz şaxsiy mablağlari hisobidan qöllab-quvvatlaydigan şaxs. Metsenat şu maqsadda xayriya işiga yönaltirilgan maxsus taşkilotga ham ega bölişi mumkin.
Vazifalari
13Metsenat ilm-fan, san'at, soğliqni saqlaş va ta'lim sohasini umuman rivojlantirişga, şuningdek alohida şaxslarga kömaklaşadi. U moliyaviy yordamni öz şaxsiy mablağlaridan körsatadi yoki muayyan xayriya işiga yönaltirilgan taşkilot orqali amalga oşiradi. San'at tarixida bunday qöllab-quvvatlaş şahzodalar, papalar va boşqa badavlat hamda nufuzli şaxslarning musiqaçilar, rassomlar va haykaltaroşlarga körsatgan yordami sifatida tuşuniladi.
Manbalarda aytilişiça, köpçilik metsenatlar ijodkorlarning rivojlanişiga va san'atning gullab-yaşnaşiga hissa qöşgan, şuningdek keng xalq ommasini madaniy yutuqlar bilan taniştirgan.
Tarixi
13Atama qadimgi etrusk uruğidan bölgan rimlik Metsenat Gay Silniy (miloddan avvalgi taxminan 70–8 yillar) nomidan kelib çiqqan. U imperator Avgust davrida rassomlar va şoirlarning, jumladan Vergiliy va Goratsiyning homiysi bölgan; Goratsiyga Sabin mulkini hadya etgan. Metsenat rasmiy lavozimga ega bölmasa ham, Avgustning işonçli şaxsi sifatida davlat işlarini boşqargan.
Vaqt ötişi bilan madaniyat, san'at va fanning boy homiylarini metsenatlar deb atay boşlaşgan. Yorqin misollardan biri — 13-asrdan 18-asrgaça Florensiya şahrini bir neça bor boşqargan Mediçi oilasi; ular Uyğoniş davri daholarining homiysi sifatida maşhur bölgan. Yana bir misol — bankirlar sulolasi Rotşildlar: 19-asr örtalariga kelib ular öz aktivlarining yarmini san'at asarlariga sarflagan.
Inglizça manbada qayd etilişiça, san'at homiyligi qadimgi dunyodan beri san'at tarixida muhim bölgan; Yevropa madaniyati 19-asr örtalarida burjua va kapitalistik şakllarning yuksalişi bilan homiylik tizimidan muzeylar, teatrlar va ommaviy auditoriyaga asoslangan tizimga ötgan. Homiylarning tarkibi özgargan: çerkovlar örnini xayriya jamğarmalari, aristokratlar örnini yirik boylar egallagan.
Ta'limi va malakasi
13Manbalarda metsenatlik uçun maxsus ta'lim yoki malaka talablari haqida ma'lumot yöq.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Metsenat // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1039 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMetsenat. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1039
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1039
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.