Boysunğur
SaqlaşBoşqa nomlari: Boysunqar · Boysunqur · Baysonqor
Öqiş: 2 daqiqa
Boysunğur (Boysunqur, Boysunqar; 1397-yil 16-sentabr, Hirot — 1433-yil 20-dekabr) — temuriy şahzoda, davlat arbobi va san'at homiysi. U Şohrux Mirzo bilan Gavharşodbegimning öğli, Amir Temurning nevarasi edi.
Hayoti
13Boysunğur Hirotda tuğilgan. Temur 1405-yilda vafot etgaç, otasi Şohrux Hirotni poytaxt qilgan va öğillaridan uçtasini turli viloyatlarga hokim etib tayinlagan. Boysunğur yoşligi tufayli otasi yonida, Hirotda qolgan. Rusça manbada u otasining amalda “öng qöli” bölgani, davlat boşqaruvida muhim rol öynagani aytiladi.
Ozbekça Vikipediyaga köra, u 1414-yilda Mozandaron, Astrobod va Jurjon hokimi, 1416–1420-yillarda esa otasining vaziri bölgan; 1420-yilda Eron Ozarbayjoni, 1431-yilda Astrobod hokimi bölgan. Rusça Vikipediyada esa u 17 yoşida Tus, Nişopur va Astrobod hokimi bölgani, 1414-yilda Şohrux yöqligida Hirotdan regent sifatida boşqargani, 1416–1417-yillarda “amir-e devon” lavozimida turgani yoziladi. Manbalarda lavozim va viloyatlar nomi hamda sanalar bir-biridan farq qiladi.
Rusça manbaga köra, 1420-yilda Qoraqöyunlilarga qarşi yurişda qatnaşib, Tabrizni egallagan. Inglizça Vikipediyada bu voqea 1421-yilga oid bölib, Tabrizni u otasi bilan birga vaqtinça olgani aytiladi. Boysunğur 36 yoşida vafot etgan. Özbekça manba uni oğir dardga çalingan desa, rusça manbada O. F. Akimuşkin sözlariga tayanib, surunkali içkilikbozlik oqibatida Boği Safid qasrida ölgani keltiriladi. U Hirotda onasi qurdirgan madrasa qabristoniga dafn etilgan.
Ilm va san'atga homiyligi
13Boysunğur özi ham ğazallar bitgan, xattotlik va naqqoşlik bilan şuğullangan. Rusça manbada u arab, fors va şarqiy turkiy tillarni yaxşi bilgani, adabiyot va musiqaga qiziqqani, xattotlikning olti uslubini egallagani aytiladi. Maşhad şahridagi Gavharşod masjidi bitigi uning qöli bilan yozilib, keyin koşinga köçirilgan. Uning nomi bilan atalgan Qur'on (1433) faqat bir neça varaği saqlangan; uni özi köçirgan degan qaraş ham bor.
U Hirotda noyob qölyozmalar jamlangan boy kutubxona (kitobxona) taşkil etgan. Özbekça manbaga köra, unda 40 dan ortiq xattot möğullar istilosida yöq qilingan asarlarning bölaklarini topib, nusxa köçirgan yoki tiklagan. Tabrizdan olib kelingan ustalar, jumladan xattot Mavlono Ja'far Tabriziy, rassom Xoja Ali va muqovasoz Qavomiddin kitobxonada işlagan.
Uning rahbarligida Firdavsiy “Şohnoma”sining tanqidiy matni tuzilgan (1425–1426); unga Boysunğur söz boşi yozgan va nusxa “Şohnomai Boysunğuriy” deb atalgan. Rusça manbada bu söz boşi haqidagi ma'lumotni Muhammad Qazviniy ehtimol xato deb hisoblagani qayd etiladi. Hofizi Abru “Zubdat ut-tavorix”ini unga bağişlagan. Özbekça manbada Boysunğur Hirot miniatyura maktabiga asos solgan deyiladi.
Oilasi
13Inglizça manbaga köra, Boysunğurning beşta xotini, uç öğli (Alouddavla, Abulqosim Bobur, Sulton Muhammad) va sakkiz qizi bor edi.
Merosi
13Rusça manbaga köra, u Hirotni temuriylar saltanatining madaniy markaziga aylantirişga hissa qöşgan. Kitobxonasidan bizgaça 19 qölyozma yetib kelgan, ularning 17 tasi şu yerda tayyorlangan. Vafotidan keyin kitobxona öğli Alouddavlaga ötgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Boysunğur // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1257 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABoysunğur. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1257
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1257
Hayot yöli 5 bekat · Globusda köriş →
Hirot 1397–1413 · 16 yil
Hirotda tuğilgan va otasi Şohrux huzurida, poytaxtda qolib ösgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Boysung%CA%BBurGörgon (şahar) 1414–1415 · 1 yil
Mozandaron, Astrobod va Jurjon viloyatlari hokimi bölgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Boysung%CA%BBurHirot 1416–1419 · 3 yil
Otasi Şohruxning vaziri bölib xizmat qilgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Boysung%CA%BBurTabriz 1420
Tabrizni egallagaç, uning hokimi etib tayinlangan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%80Hirot 1433
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q2669775wikidata.org · P106, P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Boysung%CA%BBuruz.wikipedia.org
- 3https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D1%83%D1%80ru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.