Görgon (şahar)
SaqlaşBoşqa nomlari: Astrobod
Öqiş: 2 daqiqa
Görgon (fors. گرگان; arabça Jurjon, oldingi nomi Astrobod) — Erondagi şahar, Goliston viloyatining ma'muriy markazi. Şahar mamlakat şimolida, Kaspiy dengizi sohilidan taxminan 30 km masofada, Tehrondan taxminan 400 km şimoli-şarqda joylaşgan.
Tarixi
13Görgon atrofida bir neçta arxeologik yodgorlik, jumladan Tureng-Tepa va Şoh-Tepa bor; ularda neolit va xalkolit davriga oid izlar topilgan. Aytilişiça, qadimda şahar Girkaniya satrapligi tarkibida bölgan va Zadrakarta deb atalgan. Yunon tarixçisi Arrianga köra, Zadrakarta Girkaniyaning eng katta şahri va “qirollik saroyi” örni bölgan.
Girkaniya Kir II (miloddan avvalgi 559–530) yoki uning vorisi Kambiz davrida Ahamoniylar davlati tarkibiga kirgan. Keyinroq Selevkiylar davlati tarkibida bölgan, söng parfiyaliklar qöliga ötgan; ular uçun Girkaniya muhim viloyat bölib, hukmdorning yozgi qarorgohi şu yerda joylaşgan. Sosoniylar davrida (224–651) “Görgon” nomi şahar, viloyat markazi va viloyatning özi uçun işlatilgan. Şu davrga Görgon daryosi böylab çözilgan uzun mudofaa devori qurilişi boğlanadi. Ayrim manbaga köra, arablar fathidan keyin ham Görgon zarduştiylik davlati sifatida mustaqilligini saqlagan.
9-asrda varyag savdogarlari Görgongaça yetib kelgan. 935–1090-yillarda şaharni fors Ziyoriylar sulolasi amirlari boşqargan; 10-asrda oliy hokimiyat goh somoniylarga, goh buyilarga tegişli bölgan. 1210-yilda şahar Mxargrdzeli birodarlar qöşini tomonidan talon-taroj qilingan. “Eski Görgon” möğullar bosqinida vayron bölgan, viloyat markazi Astarobod deb atalgan joyga, hozirgi Görgonga köçirilgan. Rusça manbaga köra, 1384-yilda şahar Amir Temur tomonidan egallanib vayron etilgan, 1487–1489-yillarda şahar hokimi şoir Alişer Navoiy bölgan. Rossiyaning 1722–1723-yillardagi Fors yurişi natijasida Astrobod ham egallangan, hudud 1735-yilda tark etilgan; 1782-yilda Astroboddda Rossiya savdo faktoriyasi oçilgan. Özbekça manbada şahar nomi 1930-yilgaça Astrobod bölgani aytiladi, rusça manbada esa 1937-yilgaça.
Geografiyasi
13Şahar şimolida keng Görgon tekisligi (Daşti Görgon) joylaşgan. Şahardan taxminan 150 km şarqda Goliston milliy boği bor. Şahardan 60 km şimoli-şarqda Görgon suv ombori joylaşgan (siğimi 100 mln m³). Iqlimi mötadil, nam; yillik örtaça harorat 17,8 °C (ingliz manbasi) yoki 18,2 °C (rus manbasi), yillik yoğin taxminan 584–600 mm.
Aholisi
132006-yilgi röyxatda 269 226 kişi, 2011-yilda 329 536, 2016-yilda 350 676 kişi sanalgan. Özbekça manbada 1997-yil uçun aholi 188,7 ming kişi deb berilgan.
Iqtisodiyoti
13Görgon qişloq xöjaligi rayonining markazi (tamaki, şoli, moyli ösimliklar). Paxta tozalaş, şoli oqlaş, yoğ-moy va tamaki korxonalari bor, gilam töqiladi. Şahar orqali Qozoğiston–Turkmaniston–Eron temir yöli ötadi; 2005-yil sentyabrida aeroport oçilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Goliston universiteti, Goliston tibbiyot fanlari universiteti, Islom Ozod universitetining Görgon filiali va boşqa oliy öquv yurtlari bor. Şaharda “Şuhado” stadioni joylaşgan; basketbol (Şahrdari Görgon) va futbol (Etka) jamoalari bor. Görgonlik maşhurlar orasida tabib Abu Sahl Masihiy (Ibn Sinoning ustozi) va Ismoil Jurjoniy tilga olinadi. Qardoş şaharlar: Oqtov (Qozoğiston), Samsun (Turkiya); ingliz manbasida Guanchjou ham körsatilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Görgon (şahar) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/818 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAGörgon (şahar). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/818
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/818
Raqamlarda
Aholi soni · 2016-yil
351 ming kişi
+6,4 %2011-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q188155wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q2738658wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.