«Ming bir keça»

+ «Ming bir keça» (arabça «Alf layla va layla») — örta asrlar arab adabiyotining yirik yodgorligi, köp asrlar davomida turli xalqlar ijodi asosida şakllangan ertak va hikoyatlar majmuasi. ÖzME'ga köra, töplam asosan 15-asr…

+ ## Kelib çiqişi

+ Asarni qaysi xalq yaratgani haqidagi masala uzoq vaqt bahsli bölib kelgan. ÖzME'ga köra, tadqiqotçilar töplamdagi hikoyalarni uç qatlamga ajratadi: eng qadimgi hind-eron ertaklari, örta davrga mansub Bağdod ertaklari va …

+ ## Töplamning şakllanişi

+ ÖzME'da keltirilişiça, arab olimi Ibn an-Nadim bağdodlik adib al-Jahşiyoriy (942-yil atrofida vafot etgan) «Hazor afsona» namunasida yangi töplam tuzişga kirişganini, lekin 480 ta hikoya yiğgan paytda olamdan ötganini yo…

+ ## Tuzilişi va mazmuni

+ Töplam «ertak içida ertak» tamoyili asosida qurilgan: barça hikoyalar podşoh Şahriyor va vazirning donişmand qizi Şahrizoda haqidagi hoşiya hikoya içiga joylaştirilgan. Xotinining xiyonatidan ğazablangan Şahriyor har keç…

+ ÖzME'ga köra, asarda 300 dan ortiq qissa va hikoya bor. Ularda Şarq xalqlarining turmuş tarzi, urf-odatlari, orzu-umidlari aks etgan; oçközlik, xudbinlik, johillik qoralanib, rostgöylik, donolik, kamtarlik va saxovat ulu…

+ ## Tarjimalari

+ ÖzME'ga köra, dunyo kutubxonalarida asarning 40 ga yaqin qölyozmasi saqlanadi. Uning birinçi, töliq bölmagan fransuzça tarjimasini Antuan Gallan 1704—1717-yillarda naşr ettirgan va boşqa Yevropa tillariga tarjimalar köp …

+ Özbek tilida asar dastlab qisqartirilgan holda çiqqan: ÖzME'ga köra, 1911-yilda Sidqiy Xondayliqiy forsça matndan, 1912-yilda Ahror Mahdum arabçadan tarjima qilgan. Töliq özbekça tarjima arab tilidan 1959—1963-yillarda s…

+ ## Ta'siri

+ Töplam Markaziy Osiyo va Yevropa xalqlarining oğzaki ijodiga hamda köplab yozma adabiyotlarga sezilarli ta'sir körsatgan. ÖzME uning namunasida yaratilgan «Ming bir oqşom» (möğullarda), «Ming bir soat» (Peruda) kabi asar…