Miokardit
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Miokardit (yunonça «mys, myos» — «muskul» va «kardia» — «yurak») — yurak muskuli, ya'ni miokardning yalliğlanişi. ÖzME'ga köra, kasallik köpinça yurak faoliyati yetişmovçiligiga olib kelişi mumkin. Inglizça Vikipediyaga köra, surunkali yalliğlaniş natijasida yurak bölmalari qayta tuzilib, faoliyati buzilsa, miokardit yalliğli kardiomiopatiyaga ötadi.12
Sabablari
13ÖzME'ga köra, miokarditga köpinça ötkir yuqumli kasalliklar — difteriya, iç terlama, angina, skarlatina, sepsis, gripp, şuningdek, sil va zaxm kabi surunkali infeksiyalar sabab böladi, rivojlanişida esa allergik özgarişlar muhim rol öynaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, rivojlangan mamlakatlarda eng köp uçraydigan sabab — viruslar, ayniqsa Koksaki viruslari; adenovirus, parvovirus B19, gripp virusi va COVID-19 qözğatuvçisi SARS-CoV-2 ham miokardit çaqirişi mumkin. Dunyo miqyosida esa asosiy sabab Janubiy Amerikada tarqalgan Çagas kasalligidir. Bakteriyalar, ayrim dori vositalari, zaharli moddalar va autoimmun kasalliklar ham sabab bölişi mumkin.
Turlari va keçişi
13Kasallik ötkir, örtaça ötkir va surunkali şakllarda keçadi; revmatizm yoki skarlatina bilan boğliq yuqumli-allergik xili ham farqlanadi. ÖzME'ga köra, yalliğlaniş muskul tolalarining özida (parenximatoz miokardit) yoki ular orasidagi biriktiruvçi töqimada (interstitsial miokardit) rivojlanadi. Yengil hollarda özgarişlar butunlay yöqolib ketadi, oğir hollarda esa muskul tolalarining bir qismi nobud bölib, örnini çandiq töqima egallaydi va kardioskleroz paydo böladi. Revmatizm oqibatidagi miokardit (revmokardit) asosan bolalarda uçraydi va odatda endokardit bilan birga keçadi. Inglizça Vikipediyada şiddatli, bir neça soat yoki kun içida tinç holatdagi yurak yetişmovçiligiga olib keladigan fulminant miokardit alohida ajratiladi.
Belgilari va taşxisi
13Asosiy belgi — qon aylanişining yetişmovçiligi. Bemor yurak sohasidagi oğriq, tez-tez yurak urişi, havo yetişmasligi va holsizlikdan şikoyat qiladi; teri oqarib, lablar kökaradi, arterial bosim pasayadi. Ötkir keçganda tana harorati kötariladi, qonda leykotsitlar soni va eritrotsitlar çökiş tezligi ortadi. Inglizça Vikipediyaga köra, belgilar bir neça soatdan bir neça oygaça davom etişi mumkin, yurak ritmi buzilişi ham kuzatiladi. Taşxis elektrokardiografiya, qondagi troponin miqdori, yurakning magnit-rezonans tomografiyasi va zarur bölsa yurak biopsiyasi asosida qöyiladi; yurak ultratovuş tekşiruvi boşqa sabablarni istisno qilişga yordam beradi.
Davolaş va oldini oliş
13ÖzME'ga köra, bemor kasalxonada davolanadi va davo kasallikning keçişi hamda belgilariga qarab tayinlanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, köpinça yurak yetişmovçiligini kamaytiruvçi dorilar qöllanadi, tiklaniş davrida jismoniy zöriqiş çeklanadi, ayrim hollarda kortikosteroidlar yoki immunoglobulin beriladi; oğir hollarda yurak defibrillyatori örnatiladi yoki yurak köçirib ötkaziladi. Oldini oliş uçun kasallikka sabab böluvçi omillarni bartaraf etiş, tonzillit, gaymorit kabi surunkali infeksiya öçoqlarini öz vaqtida davolaş muhim.
Tarqalişi va tarixi
13Inglizça Vikipediyaga köra, 2013-yilda dunyoda taxminan 1,5 million ötkir miokardit holati qayd etilgan; kasallik har qanday yoşda uçrasa-da, köproq yoşlarda va erkaklarda biroz tez-tez kuzatiladi, holatlarning köpi yengil keçadi. Rusça Vikipediyaga köra, «miokardit» atamasini va uni yurak muskulining yalliğlanişi sifatida tuşuniş konsepsiyasini 1837-yilda I. F. Zoberxaym taklif etgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Miokardit // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2980 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMiokardit. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2980
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2980
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Миокардитru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Myocarditisen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 586-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 586-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.