Mixail Kutuzov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mixail Illarionoviç Kutuzov (Golenişçev-Kutuzov; 1745 — 1813-yil 28-aprel, Bunslau) — rus sarkardasi, general-feldmarşal, davlat arbobi va diplomat. U 1812-yilda Napoleon armiyasiga qarşi uruşda rus qöşinlarining boş qömondoni bölgan. ÖzME'ga köra, Kutuzov Peterburgda tuğilgan va Aleksandr Suvorovning şogirdi bölgan.1
Tuğilgan sanasi va yoşligi
1,3ÖzME Kutuzovning tuğilgan kunini 1745-yil 5-sentabr (eski uslubda) deb beradi. Rusça Vikipediyaga köra esa uning tuğilganini tasdiqlovçi metrika yozuvi topilmagan: qabr toşida 1745-yil körsatilgan bölsa-da, bir qator xizmat hujjatlari 1747-yilga işora qiladi, tuğilgan joyi sifatida Peterburg yoki Pskov ölkasidagi turli qişloqlar tilga olinadi. Rusça Vikipediyaga köra, Mixail 1759-yilda otasi dars bergan artilleriya va muhandislik zodagonlar maktabiga berilgan, 1761-yilda uni tamomlab, şu yerda matematika öqitişga qoldirilgan. 1762-yilda Suvorov qömondonlik qilgan Astraxan polkida rota komandiri bölgan.
Rus-turk uruşlari
1,3Kutuzovning sarkarda sifatida yetilişida 18-asrning ikkinçi yarmidagi rus-turk uruşlari muhim rol öynagan. Rusça Vikipediyaga köra, 1774-yilda Qrimdagi Aluşta yaqinidagi jangda u boşidan oğir yaralangan, biroq keng tarqalgan fikrga zid ravişda, közi körişdan qolmagan. ÖzME'ga köra, 1784-yilda general-mayor unvonini olgan, 1785-yilda Bug yeger korpusini tuzgan va 1787–1791-yillardagi uruşda qatnaşgan. 1790-yilda Izmail qal'asini egallaşda kolonnaga boşçilik qilib, Suvorovning yuksak bahosiga sazovor bölgan. Keyinçalik Turkiyada elçi, Qozon va Vyatka general-gubernatori, Peterburg harbiy gubernatori (1801–1802) lavozimlarida işlagan.
Napoleon bilan uruşlar
1,31805-yilda Kutuzov Avstriyadagi rus qöşinlaridan biriga qömondon etib tayinlangan. Rusça Vikipediyaga köra, Aleksandr I va Avstriya imperatori Frans II uning fikriga qarşi hujumga ötişni talab qilgan va Austerlits jangi ittifoqçilarning oğir mağlubiyati bilan tugagan. ÖzME'ga köra, şundan söng podşo unga sovuq munosabatda bölib, 1806-yilda Kiyev harbiy gubernatori qilib jönatgan.
1811-yilda Napoleon bilan uruş xavfi oşgani va çözilib ketgan rus-turk uruşini tugatiş zarurati tufayli Kutuzov Moldaviyadagi armiyaga boş qömondon qilib tayinlangan. U 1811-yil iyunda Ruşçuk yaqinida turk qöşinlarini yenggan va 1812-yilda Rossiya uçun foydali Buxarest sulhini imzolaşga erişgan.
1812-yil avgustda Kutuzov Napoleon qöşinlariga qarşi kuraşayotgan rus armiyasining boş qömondoni etib tayinlangan. ÖzME'ga köra, u Borodino jangida fransuz armiyasiga qarşi mohirona jang olib borgan, söngra Tarutino, Maloyaroslavets, Vyazma va Berezina daryosi böyidagi janglarda duşmanga jiddiy zarbalar bergan; natijada Napoleon qolgan qöşini bilan Rossiyani tark etişga majbur bölgan. 1813-yil yanvarda Kutuzov armiyasi Ğarbiy Yevropaga kirgan.
Unvonlari va vafoti
1,3Rusça Vikipediyaga köra, Kutuzov 1811-yilda graf unvonini olgan, 1812-yildan esa Smolensk knyazi deb atalgan; u Muqaddas Georgiy ordenining birinçi töla kavaleri bölgan. Sarkarda 1813-yil aprel oyida (eski uslubda 16-aprel) Polşadagi Bunslau (hozirgi Boleslavets) şaharçasida vafot etgan va Peterburgdagi Qozon soborida dafn qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mixail Kutuzov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3320 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMixail Kutuzov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3320
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3320
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Кутузов, Михаил Илларионовичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 5-jild, 813–814-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 813–814-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.