Muhammadali xalfa (Dukçi eşon)

+ Muhammadali xalfa Sobir öğli (Dukçi eşon, Madali eşon; 1856 — 1898) — Farğona vodiysidagi diniy arbob, söfiy şayx, 1898-yilda Rossiya imperiyasi hukmronligiga qarşi kötarilgan Andijon qözğolonining rahbari. Inglizça Viki…

+ ## Yoşligi va ta'limi

+ ÖzME'ga köra, u örta hol dehqon va hunarmand Muhammad Sobir xalfa oilasida dunyoga kelgan, ajdodlari Qaşqardan bölgan. Taxminan ön yoşida oilasi bilan Mingtepa yaqinidagi qişloqqa köçib kelgan (bu joy hozir Andijon viloy…

+ 1876-yilda akasi bilan birga Poytuğlik nufuzli olim Sultonxon töra eşon xizmatiga kirib, uning eng yaqin şogirdlaridan biriga aylangan. U paxsakaşlik, duk (yik) yasaş bilan şuğullangan va tabiblik qilgan; «Dukçi eşon» la…

+ ## Diniy faoliyati

+ ÖzME'ga köra, 1886–1888-yillarda u Makkaga borib haj qilgan. Turkiy tilda «Ibrat ul-ğofilin» («Ğofillar uçun ibrat») nomli pand-nasihat ruhidagi asar yozgan, unda tasavvuf ğoyalarini tarğib etgan. Asaka, Şahrixon, Marğil…

+ ## Andijon qözğoloni

+ ÖzME'ga köra, mustamlaka boşqaruvi davrida aholining iqtisodiy ahvoli oğirlaşgan, diniy va milliy qadriyatlar kamsitilgan, bu esa keng norozilikka sabab bölgan. Dukçi eşon vodiyning turli bölislaridan kelgan vakillar bil…

+ Qözğolon 1898-yil 17-mayda Andijondagi harbiy lagerga hujum bilan boşlangan. Inglizça Vikipediyaga köra, unda 1500 ga yaqin qurollangan kişi qatnaşgan, Marğilon va Öşda ham hujumlar uyuştirilgan. Kutilmagan zarbadan söng…

+ ## Qatl etilişi va oqibatlari

+ ÖzME'ga köra, Dukçi eşon 19-mayda qölga olinib, beş nafar yaqin safdoşi bilan birga Andijonda dorga osilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, jami 18 kişi qatl etilgan, 546 kişi hibsga olingan, ularning 356 nafari surgun yoki…

+ ÖzME qözğolonni mustamlakaçilik zulmiga qarşi harakat deb baholaydi, ammo qatnaşçilar diniy şiorlar — jihod ğoyasi bilan maydonga çiqqanini ta'kidlaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, qözğolon kiçik bölsa-da, Turkistonda po…