Mujrim Obid
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Mujrim Obid (taxalluslari Mujrim va Obid; asl ismi manbalarda Mirakxöja öğli yoki Obidxöja deb berilgan) — XVIII asr oxiri va XIX asr boşlarida yaşagan, özbek va fors tillarida ijod qilgan zullisonayn şoir. ÖzME'ga köra, u XVIII asrning ikkinçi yarmida hozirgi Buxoro viloyati Vobkent tumanidagi Kumuşkent qişloğida tuğilgan va XIX asrning birinçi çoragida vafot etgan. Şoir öz davridagi Buxoro adabiy muhitining yirik vakillaridan biri hisoblanadi.
Hayoti
13ÖzME'ga köra, şoirning tarjimai holi haqida ma'lumotlar kam saqlangan. Ayrim manbalarda uning ismi Obidxöja, otasining ismi Mirakxöja deb qayd etilgan. U Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil olgan. Dastlab Mujrim («gunohkor») taxallusi bilan yozgan; XIX asr boşlarida Buxoro amiri Amir Haydar unga Obid taxallusini bergan. Şundan keyin ham şoir avvalgi taxallusidan voz keçmagan va ikkalasini ham işlatgan.
Ensiklopediyaga köra, Mujrim Obid Amir Haydar saroyida muboşir lavozimida xizmat qilgan. Taxminan sakson yil umr körgan şoir hayotining oxirida qaşşoqlikda yaşagan; bu holat uning köplab şe'rlarida aks etgan.
Ijodi
13ÖzME ma'lumotiga köra, Mujrim Obid turkiy şe'rlarida Navoiy va Boborahim Maşrabga, forsiy şe'rlarida esa Bedilga ergaşgan. Uning turkiy devonidan 459, forsiy devonidan 206 ğazal örin olgan. Devonlarda, şuningdek, muxammas, qit'a va ruboiylar, «Hasbi hol» nomli masnaviy ham bor. Forsiy devoni töliq holda yetib kelmagan.
Şoir an'anaviy uslubda nafis işqiy ğazallar yozgan, ularda tasavvufiy ruh sezilib turadi. ÖzME'ga köra, şe'rlari tilida fors-arab sözlari köp bölgani uçun ular murakkabroq, ammo uslubi sodda va ifodasi ravon. Ğazallarda vafosiz dunyodan, adolatsiz zamondan va mehr-oqibatsiz odamlardan noliş ohanglari ustun turadi. Qit'a va ruboiylarida şoirning axloqiy qaraşlari va pand-nasihatlari ifodalangan.
Ensiklopediyaga köra, dunyoning nomukammalligi, jamiyatdagi kamçiliklar va inson tabiatidagi illatlarni tanqid qiliş Mujrim Obid şe'riyatining asosiy mavzusini taşkil etadi. Şe'rlari ohorli taşbeh va timsollar, falsafiy umumlaşmalar va keskin ijtimoiy fikrlarga boy bölib, muallifning Şarq adabiyotini çuqur bilganidan dalolat beradi.
Merosi
13ÖzME'ga köra, şoirning asarlari töla naşr etilmagan; ğazallaridan tanlanganlari (1960) hamda ruboiy va qit'alari (1996) alohida kitob bölib çiqqan. Turkiy va forsiy devonlarining qölyozma nusxalari Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutida saqlanadi. Uning turkiy ijodi haqida Ğ. Eşmonovning alohida tadqiqoti (2002) mavjud.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mujrim Obid // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4437 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMujrim Obid. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4437
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4437
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 6-jild, 785-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 785-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.