Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Mujtahid

    General matnni heç kim töğridan-töğri özgartirmaydi. Har özgarişda ikki kişi körinadi: kim yozgan (SI modeli yoki inson) va kim tekşirib tasdiqlagan.

    Hozirgi matn kimniki

    Claude Sonnet 5.5SI 68%Claude Opus 5.5SI 32%
    1. Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabr
      Yozgan: Yangi alifbo

      Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan

      Mujtahid — islomda ijtihod huquqiga ega, mustaqil ravishda diniy-huquqiy masalalar boʻyicha hukm chiqara oladigan diniy huquqshunos (faqih). → Mujtahid — islomda ijtihod huquqiga ega, mustaqil ravişda diniy-huquqiy masalalar böyiça hukm çiqara oladigan diniy huquqşunos (faqih).

    2. General matn · 2026-yil 22-oktabr
      Yozgan: Yangi alifbo

      Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan

      3 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

      11 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa

    3. General matn · 2026-yil 20-oktabr
      Yozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş

      Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.

      − Islom ulamolari ittifoqiga koʻra, Muhammad (a.s)ning koʻp sahobalari ham mujtahid boʻlgan, chunki keyingi avlodlar ulardan fiqhiy ilmlarni olgan. VIII asrning 2-yarmidan boshlab mazhab asoschilari va ularning usullarini …

      − Ingliz tilidagi maqolaga koʻra, islomning dastlabki besh asrida ijtihod sunniylar orasida davom etgan; u XII asrda birinchi marta bahsga aylangan. XIV asrga kelib yetakchi sunniy huquqshunoslar asosiy huquqiy masalalar h…

      − Shia huquqshunoslari ijtihod atamasini XII asrgacha qoʻllamagan. XIX asrga kelib usuliylarning axborriylar ustidan gʻalabasidan soʻng ijtihod shialikda keng tarqalgan amaliyotga aylandi. XVIII asrdan boshlab islom isloho…

      + Islom ulamolari ittifoqiga köra, Muhammad (a.s)ning köp sahobalari ham mujtahid bölgan, çunki keyingi avlodlar ulardan fiqhiy ilmlarni olgan. 8-asrning 2-yarmidan boşlab mazhab asosçilari va ularning usullarini iş…

      + Ingliz tilidagi maqolaga köra, islomning dastlabki beş asrida ijtihod sunniylar orasida davom etgan; u 12-asrda birinçi marta bahsga aylangan. 14-asrga kelib yetakçi sunniy huquqşunoslar asosiy huquqiy masalalar hal…

      + Şia huquqşunoslari ijtihod atamasini 12-asrgaça qöllamagan. 19-asrga kelib usuliylarning axborriylar ustidan ğalabasidan söng ijtihod şialikda keng tarqalgan amaliyotga aylandi. 18-asrdan boşlab islom islohotçil…

      11 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)

    4. Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 32

      Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi

      Mujtahid — islomda ijtihod huquqiga ega, mustaqil ravişda diniy-huquqiy masalalar böyiça hukm çiqara oladigan diniy huquqşunos (faqih).

    5. General matn · 2026-yil 18-oktabr
      Yozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Mujtahid→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 32

      Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi

      + Mujtahid (arabça: intiluvçi, ğayrat qiluvçi) — islomda ijtihod huquqiga ega bölgan, ya'ni diniy aqidaviy va huquqiy masalalar böyiça mustaqil xulosa va hukm çiqara oladigan şaxs. Ahli Sunna val Jamoada diniy huq…

      + ## Vazifalari

      + Mujtahid diniy va huquqiy (fiqh) masalalar böyiça fatvo beriş huquqiga ega. Rus tilidagi maqolaga köra, u fikrlarini boşqa faqihlarning fikriga emas, Qur'on oyatlari va Muhammad (a.s)ning işonçli (sahih) hadislari…

      + Mujtahidlar darajalarga bölinadi (özbekça maqolaga köra):

      + - şariat darajasidagi mujtahid (mujtahid fish-şar) — amaliyotda qöllagan manbalarini özi aniqlagan va şarhlagan; - mazhab darajasidagi mujtahid (mujtahid filmazhab) — har qanday masalani faqat öz mazhabi asosçisi …

      + Rus tilidagi maqolada sunniy mujtahidlar toifalari biroz boşqaça atalgan: mutlaq mujtahidlar (tört sunniy mazhab asosçilari), mazhab içidagi mujtahidlar va ayrim huquqiy masalalardagi mujtahidlar (mujtahid fil-masai…

      + ## Tarixi

      + Islom ulamolari ittifoqiga köra, Muhammad (a.s)ning köp sahobalari ham mujtahid bölgan, çunki keyingi avlodlar ulardan fiqhiy ilmlarni olgan. VIII asrning 2-yarmidan boşlab mazhab asosçilari va ularning usullarini …

      + Ingliz tilidagi maqolaga köra, islomning dastlabki beş asrida ijtihod sunniylar orasida davom etgan; u XII asrda birinçi marta bahsga aylangan. XIV asrga kelib yetakçi sunniy huquqşunoslar asosiy huquqiy masalalar h…

      + Şia huquqşunoslari ijtihod atamasini XII asrgaça qöllamagan. XIX asrga kelib usuliylarning axborriylar ustidan ğalabasidan söng ijtihod şialikda keng tarqalgan amaliyotga aylandi. XVIII asrdan boşlab islom isloho…

      + ## Ta'limi va malakasi

      + Mujtahid darajasiga da'vogar faqih fiqhiy bilimlarni mukammal egallagan bölişi, boşqa mujtahidlar bilan munozaralarda va ommaviy çiqişlarda öz qaraşlarini himoya qila olişi lozim. Özbekça maqolaga köra, u arab…

      + Rus tilidagi maqolada zarur sifatlar sifatida arab tili va grammatikasini biliş, Qur'on va huquqiy hadislarni yoddan biliş, ijmo masalalaridan xabardorlik, qiyos usulidan foydalana oliş, taqvo va samimiy niyat sanalga…

      + Mujtahidning odob-axloqi va turmuş tarzi namunali bölişi lozim. Dastlabki davrlarda ham faqihlar ijtihodning birinçi va ikkinçi darajasiga kamdan kam erişgan, köpinça vafotidan söng e'tirof etilgan. Hozirgi vaqt…

    6. Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabr
      Yozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q673566

      Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.