Muslim

Muslim, musulmon (arabça — «özini Allohga topşirgan, böysungan») — islom diniga e'tiqod qiluvçi kişi. Inglizça Vikipediyaga köra, musulmonlar Qur'onni Allohning Muhammad payğambarga nozil qilingan aynan kalomi deb biladi, uning bilan birga avvalgi samoviy kitoblar — Tavrot, Zabur va Injilga ham işonadi, köpçiligi esa hadislarda rivoyat qilingan payğambar sunnatiga amal qiladi.1

Inglizça Vikipediyaga köra, «muslim» sözi «islom» sözi bilan bir fe'ldan yasalgan sifatdoş bölib, «butun, salomat bölmoq» ma'nosini anglatuvçi S-L-M uç undoşli arabça ildizga borib taqaladi. Ayol kişiga nisbatan «muslima» şakli qöllanadi, köplik şakli esa «muslimun» yoki «muslimin». ÖzME'ga köra, köplik şaklining turli xalqlar tilida özgarib talaffuz qilinişi natijasida Eronda «musalmon», Örta Osiyoda «musulmon», Rossiyada esa «basurman» sözlari paydo bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, «musulmon» sözining turli şakllari Markaziy va Janubiy Osiyoda, şuningdek, köp Yevropa tillarida hozir ham asosiy atama sifatida işlatiladi.

Inglizça Vikipediyaga köra, Qur'onning bir qator oyatlarida «muslim» sözi kengroq — yagona Xudoga böysunuvçi kişi ma'nosida keladi. VIII asrgaça bu atama ba'zan yagona Xudoga sajda qiladigan boşqa din vakillarini ham qamrab olgan, islom dini e'tiqodçilarini ajratib körsatiş uçun esa «mö'min» sözi qöllangan.

Inglizça Vikipediyaga köra, islomni qabul qiliş uçun musulmonlar huzurida kalimai şahodat — «Allohdan özga iloh yöq va Muhammad Allohning elçisidir» degan iymon iqrorini aytiş kifoya. Şahodat islomning beş ruknidan biri bölib, qolganlari namoz, röza, zakot va haj hisoblanadi.

Inglizça Vikipediyaga köra, dunyoda 2 milliardga yaqin musulmon yaşaydi; bu insoniyatning taxminan 26 foizi demakdir. Ularning 87–90 foizi sunniylar, 10–13 foizi şialar. Musulmonlarning eng köp qismi (taxminan 31 foiz) Janubiy Osiyoda istiqomat qiladi; mamlakatlar orasida eng köp musulmon Indoneziyada, ikkinçi örinda Pokistonda yaşaydi. Markaziy Osiyo aholisining qariyb 90 foizi, Yaqin Şarq va Şimoliy Afrika aholisining esa 91 foizi musulmonlardir. Aholi tez ösişi sababli islom dunyodagi eng tez tarqalayotgan din hisoblanadi.