Nafplio

Nafplio (yunonça: Ναύπλιο) — Gretsiyaning Peloponnes yarimorolida, Argolid qöltiği sohilidagi tarixiy şahar va mamlakatning asosiy turistik markazlaridan biri. U Argolida viloyat birligining ma'muriy markazi, zamonaviy Gretsiya davlatining birinçi poytaxti hisoblanadi.

An'anaga köra qadimiy şaharni Poseydon va Amimonaning öğli Navplius asos solgan. Strabonga köra nom «kemalarda suzib keliş» sözlaridan hosil bölgan. Qazişmalar şahar Miken davridayoq mavjud bölganini körsatadi. Eng qadimgi eslatma miloddan avvalgi 14-asrga oid Misr manbalarida uçraydi. Miloddan avvalgi 7-asrda şahar argosliklar tomonidan bosib olinib, Argos porti bölib qoldi; Pavsaniy davrida (2-asr) u taşlandiq edi.

Örta asrlarda Akronavplia qal'asi vizantiyaliklar, franklar, venetsiyaliklar va turklar tomonidan mustahkamlab borildi. 1388-yilda Argos va Nafplio senyoriyasi Venetsiya Respublikasiga sotildi; venetsiyaliklar şaharni Napoli di Romania deb atagan. Şahar turklar qöliga ötdi, keyinroq venetsiyaliklar uni qaytarib olib, Palamidi qal'asini qurdilar; 1715-yilda turklar yana egalladi. Yunon inqilobi (1821–1829) davrida şahar qamal qilindi va 1822-yil oxirida yunonlar qöliga ötdi. Mustahkam istehkomlari tufayli u hukumat örni böldi. Ioannis Kapodistrias şaharni 1829-yilda rasmiy poytaxt qildi va 1831-yilda Nafplioda Avliyo Spiridon çerkovi zinapoyasida öldirildi. 1834-yilda qirol Otton poytaxtni Afinaga köçirdi.

Şahar dengiz sathidan 10 metr balandlikda, Argolid qöltiği sohilida joylaşgan. Afinadan 94 km janubi-ğarbda, Tripolisdan 38 km şimoli-şarqda joylaşgan. Eski şaharning katta qismi qöltiqqa çözilgan yarimorolda; u tabiiy himoyalangan körfaz hosil qiladi. Şahar dastlab deyarli botqoqliklar bilan öralgan edi; 1970-yillardan boşlab yer töldiriş işlari uning maydonini deyarli ikki barobar oşirgan. Nafplio jamoasi maydoni 8,984 km², 2011-yilgi islohot natijasida tuzilgan munitsipalitet maydoni esa 390,241 km².

2011-yilgi röyxatga köra Nafplio jamoasida 14 203 kişi istiqomat qilgan.

Şahar iqtisodiyotining asosiy tarmoği — turizm. Turizm fuqarolar uruşidan keyin rivojlandi; mehmonlarning aksariyati Afina va boşqa Yunoniston şaharlaridan keladi. Atrofdagi suğoriladigan tekislikda apelsin, limon, şaftoli, örik, zaytun va bodom yetiştiriladi; Nafplio sitrus mevalari eksport porti hisoblanadi. Port çuqurligi yetarli bölmagani uçun faqat yuklar uçun işlatiladi. Sohil baliqçiligi rivojlangan, yirik sanoat yöq.

Şahar asosan Bourtzi dengiz qal'asi va Palamidi qal'asi bilan tanilgan. Eski şaharda venetsiyaliklar ta'siridagi rangli binolar, neoklassik va eklektik uslubdagi imoratlar bor. Muzeylar orasida Arxeologiya muzeyi (Sintagma maydonida), Peloponnes folklor muzeyi va Tasbeh muzeyi bor. Diqqatga sazovor diniy inşootlar: Avliyo Georgiy sobori, Avliyo Spiridon çerkovi, Frankoglisiya çerkovi, Aga Poşo masjidi. Milliy ovqatlar orasida goges, striftades, bogana va portokalopita bor. 2003-yildan Peloponnes universitetining Tasviriy san'at maktabi, 2007-yildan Teatr kafedrasi şu yerda faoliyat yuritadi.

Şaharda tuğilganlar orasida siyosatçi Kharilaos Trikupis (1832–1896), haykaltaroş Leonidas Drosis, yozuvçi Angelos Terzakis (1907–1979) bor. Ingliz yozuvçisi Nina Boden (1925–2012) şu yerda yaşagan.