Nasaf
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Nasaf, Naxşab — Qarşi vohasida, Qaşqadaryoning quyi oqimi böyida joylaşgan örta asr şahri va uning atrofidagi viloyatning nomi. Hozirgi Qarşi şahrining tarixiy salafi hisoblanadi. «Naxşab» şakli qadimgi söğdça nomga borib taqaladi, «Nasaf» esa arab manbalarida qöllangan. ÖzME'ga köra, Nasaf şahri hozirgi Qarşidan sakkiz kilometr şimoli-ğarbda joylaşgan Şulluktepa xarobalari örnida bölgan.1
Qadimgi davr
13Rusça Vikipediyaga köra, Naxşab nomi uçraydigan eng qadimgi söğdiy bitiklar milodiy dastlabki asrlarga oid bölib, ular hozirgi Janubiy Qozoğiston hududidagi Kultepa yodgorligidan topilgan. Bu yozuvlar Naxşab hukmdorlari Sirdaryo böyidagi bir şaharning asos solinişida iştirok etganini körsatadi. ÖzME'ga köra, 7–8-asrlarda Nasafda ot tasviri, maxsus tamğa va turkiy çehrali hukmdor surati tuşirilgan mis tangalar zarb etilgan; 8-asrning ikkinçi yarmidan ular fels deb atala boşlagan.
Örta asrlarda
13Arablar bosib olgaç, Nasaf viloyatning ma'muriy markaziga aylangan. ÖzME'ga köra, şahar uç qismdan — ark, şahriston va raboddan iborat bölgan, mudofaa devori bilan öralgan va tört darvozaga ega bölgan: Buxoro, Samarqand, Keş va Ğubdin darvozalari. 10-asrga kelib ark vayronaga aylangan, aholi hayoti esa keng rabodda davom etgan.
Rusça Vikipediyada keltirilgan 10-asr muallifi Ibn Havqalning tavsifiga köra, şahar Buxorodan Balxga boradigan katta yöl ustida, tekislikda joylaşgan. Hokim saroyi va qamoqxona daryo böyidagi «köprik boşi» deb ataladigan joyda, jome masjidi Ğubdin darvozasi tomonda, bozorlar esa saroy bilan jome masjidi örtasidagi rabodda bölgan.
Qarşi nomining paydo bölişi
13ÖzME'ga köra, 14-asrda Nasaf Qarşi nomini olgan. Rusça Vikipediyaga köra, şarqşunos V. V. Bartold möğul xoni Kebek (1318–1326) Naxşabdan bir neça çaqirim narida, Qaşqadaryoning quyi oqimida özi uçun saroy qurdirganini yozadi; möğulça «qarşi» sözi «saroy» ma'nosini bergan va şahar keyinçalik şu saroy nomi bilan atala boşlagan. Bartoldga köra, hozirgi Qarşining örni na möğullargaça bölgan Naxşabga, na 14-asr şahriga aniq töğri keladi.
Nasaflik allomalar
13Nasafdan köplab olimlar yetişib çiqqan, ular «Nasafiy» yoki «Naxşabiy» nisbasi bilan tanilgan. Rusça Vikipediyaga köra, ular orasida hanafiy faqih, muhaddis va mufassir Najmuddin an-Nasafiy (1068–1142) hamda «Tutinoma» hikoyalar töplami bilan maşhur bölgan tabib va adib Ziyouddin Naxşabiy (1350-yilda vafot etgan) bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nasaf // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2903 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANasaf. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2903
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2903
Manbalar
1 ta manba- 1https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%88%D0%B8ru.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.