Nepal tili
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Nepal tili — hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy guruhiga mansub, Nepalning davlat tili boʻlgan va Devanagari yozuvidan foydalanadigan til.→ Nepal tili — hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy guruhiga mansub, Nepalning davlat tili bölgan va Devanagari yozuvidan foydalanadigan til. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
4 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
15 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ Tekşirgan: Fox MB · avtomatik yozuv tuzatiş
Sabab: Yozuv qoidasi (Vaqt arxitekturasi): asr arab raqamida (XIII asr → 13-asr); içki «material» sözi örniga manba nomi (Vikipediya). Mazmun özgarmagan.
− Nepal tili asosan Nepalda, shuningdek Butan va Hindistonda tarqalgan. Hindistonda u Sikkim shtatida rasmiy maqomga ega; materiallarga koʻra, Gʻarbiy Bengaliyadagi Darjiling hududida ham rasmiy maqomi bor. Ingliz tilidagi…
− Ingliz tilidagi maqolaga koʻra, til X–XIV asrlarda hozirgi gʻarbiy Nepal hududidagi Xasa qirolligi davrida apabhramsha shevalaridan shakllana boshlagan va dastlab «kxas kura» deb atalgan. Bugungi shakli taxminan 500 yil …
− Hozirgi adabiyot XIX asrdan rivojlana boshlagan. Taxminan 1830-yilda shoirlar Ramayana va Bxagavata-purana mavzularida yozgan, soʻng Bxanubxakta Acharya Ramayanani nepal tiliga tarjima qilgan.
+ Nepal tili asosan Nepalda, şuningdek Butan va Hindistonda tarqalgan. Hindistonda u Sikkim ştatida rasmiy maqomga ega; manbalarga köra, Ğarbiy Bengaliyadagi Darjiling hududida ham rasmiy maqomi bor. Ingliz tilidagi ma…
+ Ingliz tilidagi maqolaga köra, til 10–14-asrlarda hozirgi ğarbiy Nepal hududidagi Xasa qirolligi davrida apabhramşa şevalaridan şakllana boşlagan va dastlab «kxas kura» deb atalgan. Bugungi şakli taxminan 500 yil …
+ Hozirgi adabiyot 19-asrdan rivojlana boşlagan. Taxminan 1830-yilda şoirlar Ramayana va Bxagavata-purana mavzularida yozgan, söng Bxanubxakta Açarya Ramayanani nepal tiliga tarjima qilgan.
16 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
- Qisqa tavsif · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh tavsif to'ldirildi — SI yuklaşi
Nepal tili — hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy guruhiga mansub, Nepalning davlat tili bölgan va Devanagari yozuvidan foydalanadigan til.
- General matn · 2026-yil 18-oktabrYozgan: Claude Sonnet 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Nepal_tili→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 25
Sabab: Bo'sh matn to'ldirildi — SI yuklaşi
+ Nepal tili (nepali, nepaliy; eski nomlari — kxas-kura, gorkxali, parbatiya) — hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy guruhiga mansub til. U Nepalning davlat tili bölib, Himolay hududida keng qöllanadi.
+ ## Tasnifi
+ Nepal tili hind-yevropa tillari oilasining hind-oriy tarmoğiga kiradi. Rus tilidagi maqolaga köra, u pahari («toğli») kiçik guruhiga mansub; ingliz tilidagi maqolada u hind-oriy tillarining şimoliy zonasidagi şarqi…
+ Nepal tilini tibet-birma tillariga mansub nevari tili bilan aralaştirmaslik kerak: nevari tili Katmandu vodiysining asl tili hisoblanadi.
+ ## Tarqalişi va sözlaşuvçilar
+ Nepal tili asosan Nepalda, şuningdek Butan va Hindistonda tarqalgan. Hindistonda u Sikkim ştatida rasmiy maqomga ega; materiallarga köra, Ğarbiy Bengaliyadagi Darjiling hududida ham rasmiy maqomi bor. Ingliz tilidagi…
+ Sözlaşuvçilar soni haqidagi ma'lumotlar turliça:
+ - özbek tilidagi maqolada — 10 mln dan ortiq kişi; - rus tilidagi maqolada — 2011-yilgi röyxatga köra Nepalda 11 826 953 kişi, bu aholining 44,6 foizi; - ingliz tilidagi maqolada — taxminan 19 mln ona tilida va yana…
+ Nepalda boşqa tillar ham keng qöllanadi, jumladan nevari, tamang, şerpa, rai, limbu, magar va gurung tillari; Hindiston bilan çegaradagi terayda hindi va maytxili tillarida ham gaplaşiladi.
+ ## Yozuvi
+ Nepal tili Devanagari yozuvida yoziladi. Ingliz tilidagi maqolaga köra, bu yozuv Nepal Konstitutsiyasida rasmiy yozuv sifatida belgilangan. Rus tilidagi maqolada qadimda bhujimol deb atalgan öz yozuv tizimi işlatilgan…
+ ## Tarixi
+ Ingliz tilidagi maqolaga köra, til X–XIV asrlarda hozirgi ğarbiy Nepal hududidagi Xasa qirolligi davrida apabhramşa şevalaridan şakllana boşlagan va dastlab «kxas kura» deb atalgan. Bugungi şakli taxminan 500 yil …
+ «Nepali» atamasi, ingliz tilidagi maqolaga köra, 1933-yilda hukumat tomonidan rasman qabul qilingan. Rus tilidagi maqolada nom poytaxt Katmanduga köçirilgaç berilgani aytilgan.
+ Yozma yodgorliklar sanasi manbalarda turliça: rus tilidagi maqolada birinçi yozma yodgorlik 1337-yilga oid, ingliz tilidagi maqolada esa Dallu (Dailekh tumani) yozuvi taxminan 981-yilga oid deb hisoblanadi.
+ Hozirgi adabiyot XIX asrdan rivojlana boşlagan. Taxminan 1830-yilda şoirlar Ramayana va Bxagavata-purana mavzularida yozgan, söng Bxanubxakta Açarya Ramayanani nepal tiliga tarjima qilgan.
+ ## Xususiyatlari
+ Oğzaki tilga qöşni tibet-birma tillari, xususan nevari tili sezilarli ta'sir körsatgan. Luğat asosini sanskritga borib taqaladigan sözlar taşkil etadi. Rus tilidagi maqolaga köra, ot ikki jinsga (erkak va ayol) b…
+ Dialektlar özbek tilidagi maqolada markaziy (Katmandu vodiysi), ğarbiy, şarqiy va toğ etaklari lahjalariga bölinadi. Adabiy til Katmandu şevasi asosida şakllanmoqda, şu sababli yozma nutqda oğzaki til unsurlari …
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 11-oktabrYozgan: Wikidata→ manba: Wikidata: Q33823
Sabab: Boşlang'iç import (CC0). Moderator hali ko'rmagan.