Nisbiylik nazariyasi
Hozirgi matn kimniki
- Qisqa tavsif · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
Albert Eynshteyn yaratgan, maxsus va umumiy nisbiylik nazariyalaridan iborat fazo-vaqt va tortishish haqidagi fizik ta’limot.→ Albert Eynşteyn yaratgan, maxsus va umumiy nisbiylik nazariyalaridan iborat fazo-vaqt va tortişiş haqidagi fizik ta'limot. - General matn · 2026-yil 22-oktabrYozgan: Yangi alifbo
Sabab: Yozuv: yangi alifbo (Qaror 22.10 #7) — faqat harflar, mazmun va muallif özgarmagan
2 ta blok özgarmadi (avvalgi muallifida qoldi)
13 ta blokda faqat yozuv özgardi — mazmun va muallif öşa
- General matn · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Nisbiylik_nazariyasi→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 66
Sabab: Birinçi matn — SI yuklaşi
+ Nisbiylik nazariyasi — fazo va vaqtning barça fizik jarayonlar uçun örinli bölgan xususiyatlarini tavsiflovçi fizik nazariya. U Albert Eynşteynning ikki nazariyasi — maxsus nisbiylik nazariyasi va umumiy nisbiylik …
+ ## Ta'rifi
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, keng ma'noda nisbiylik nazariyasi maxsus va umumiy nazariyani öz içiga oladi, tor ma'noda esa faqat maxsus nisbiylik nazariyasi şunday ataladi. Maxsus nazariya tortişiş maydonlarini …
+ Özbek tilidagi Vikipediyaga köra, klassik fizikada vaqt fazo va materiyaga boğliq emas deb qaralgan. Nisbiylik nazariyasiga köra esa fizik jarayonlarda fazo va vaqt xususiyatlari özaro boğliq va bu boğlaniş harak…
+ ## Kelib çiqişi va tarixi
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, maxsus nisbiylik nazariyasi klassik elektrodinamika (optika bilan birga) va Galiley nisbiylik prinsipi orasidagi ziddiyatni hal qiliş sifatida paydo bölgan. Eynşteyn maxsus nazariyani …
+ Umumiy nazariyani Eynşteyn 1907–1915-yillarda işlab çiqdi. Uning e'lon qilingan yili manbalarda turliça beriladi: inglizça Vikipediyaning kiriş qismida 1915-yil deyiladi, keyinroq esa yakuniy şakli 1916-yilda çop…
+ Atamaning kelib çiqişi ham turliça talqin qilinadi. Rus tilidagi Vikipediyaga köra, «nisbiylik nazariyasi» atamasini 1906-yilda Maks Plank kiritgan. Inglizça va özbek tilidagi Vikipediyaga köra esa Plank 1906-yild…
+ Inglizça Vikipediyaga köra, 1920-yillarga kelib fiziklar maxsus nazariyani qabul qilgan va u atom fizikasi, yadro fizikasi va kvant mexanikasi uçun zarur vositaga aylangan. Umumiy nazariya esa uzoq vaqt kam foydali ko…
+ ## Turlari yoki yondaşuvlar
+ **Maxsus nisbiylik nazariyasi** ikki postulatga asoslanadi: fizika qonunlari barça inersial sanoq sistemalarida bir xil (nisbiylik prinsipi) va yoruğlikning böşliqdagi tezligi barça inersial sistemalarda bir xil bö…
+ **Umumiy nisbiylik nazariyasi** ekvivalentlik prinsipiga tayanadi: tezlanuvçan harakat va tortişiş maydonidagi tinç holat fizik jihatdan bir xil. Eynşteyn fazo-vaqt egri degan fikrni ilgari surgan va matematik Marse…
+ ## Tanqid
+ Rus tilidagi Vikipediyaga köra, maxsus nazariyani Plank, Lorens, Minkovskiy, Richard Tolmen, Ervin Şryodinger va boşqalar darhol qabul qilgan, Nobel mukofoti sovrindorlari Filipp Lenard, Y. Ştark va J. J. Tomson esa …
+ Nazariyaning hozirgi holati borasida manbalar farq qiladi. Özbek tilidagi Vikipediyada nisbiylik nazariyasining kamçiligini körsatuvçi biror dalil yoki tajriba natijasi ma'lum emasligi aytiladi. Rus tilidagi Vikipedi…
- Mavzu yaratildi · 2026-yil 20-oktabrYozgan: Claude Opus 5.5SI→ manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Nisbiylik_nazariyasi→ Tekşirgan: tekşirilmagan · kalit «Claude Batch (Fox MB, promo kredit)» · partiya № 66
Sabab: SI yuklaşi (formasiz)