Nissan

Nissan Motor Co., Ltd. — Yaponiyaning Yokohama şahrida (Kanagava prefekturasi) joylaşgan transmilliy avtomobil işlab çiqaruvçi kompaniya. U avtomobillarini Nissan va Infiniti brendlari ostida sotadi, avval Datsun brendi ham işlatilgan.

Masujiro Xaşimoto 1911-yil 1-iyulda Tokioda Kwaishinsha Motor Car Works avtomobil zavodiga asos solgan. 1914-yilda kompaniya birinçi avtomobilini işlab çiqardi va uni DAT deb atadi. Bu nom sarmoyadorlar — Kenjiro Den, Rokuro Aoyama va Meitaro Takeuçi — familiyalarining boş harflaridan olingan. 1918-yilda kompaniya Kaişinşa Motorcar Co., Ltd. deb, 1925-yilda DAT Jidoşa & Co., Ltd. deb qayta nomlandi. Işlab çiqarilgan mahsulotning katta qismini yuk maşinalari taşkil etgan: öşa paytda yengil avtomobillar bozori deyarli yöq edi, 1923-yilgi Buyuk Kantō zilzilasidan keyin esa tiklaş işlari olib borilardi.

1926-yilda DAT Motors Osakadagi Jitsuyo Jidoşa bilan birlaşdi. 1931-yilda kiçikroq Datsun Type 11 avtomobili çiqarildi; «Datson» nomi «DATning öğli» degan ma'noni bergan. Nissan zaibatsusi DAT Motorsni nazoratga olgaç, «son» sözi yapon tilida «yöqotiş» ma'nosini ham bildirgani uçun nom «Datsun»ga özgartirilgan.

«Nissan» nomi 1930-yillarda Yoşisuke Aikava 1928-yilda asos solgan Nihon Sangyo holdingining Tokio fond birjasidagi qisqartmasi sifatida paydo bölgan. Zaibatsu uruş davrida 74 ta firmani öz içiga olib, Yaponiyadagi törtinçi yirik guruhga aylangan. 1934-yilda Aikava Tobata Casting tarkibidagi avtomobil qismlari bölimini ajratib, Nissan Motor Co., Ltd. nomli yangi filial sifatida röyxatdan ötkazdi. 1935-yilda Yokohamadagi zavod qurilişi yakunlandi va bu zavodda yagona yiğuv tizimida işlab çiqarilgan birinçi avtomobil çiqdi.

Amerikalik muhandis Uilyam Gorxem Nissanning keyingi rivojiga katta ta'sir körsatgan; maşina va jarayonlarning aksariyati AQShdan olingan. 1934-yildan Datsun Austin 7 avtomobillarini litsenziya asosida yiğa boşladi. 1952-yilda Nissan Austin bilan kelişuv imzoladi va uning patentlaridan öz dvigatellarini işlab çiqişda foydalandi. 1966-yilda Nissan Prince Motor Company bilan birlaşdi, bu Skyline va Gloria modellarini olib keldi. 1950-yillarda kompaniya jahon bozorlariga çiqişga qaror qildi va 1958-yilda Datsun Bluebird modelini Los-Anjelesdagi avtosalonda namoyiş etdi.

Manbalarda Nissanning 2022-yil daromadi 78 milliard AQSh dollari bölgani va u dunyodagi töqqizinçi yirik işlab çiqaruvçi bölgani qayd etilgan. Rus tilidagi maqolaga köra, 1999-yilda Renault kompaniya aksiyalarining 36,8 foizini sotib oldi, Karlos Gon boşçiligida qayta tiklaş dasturi amalga oşirildi, 2020-yil iyunida esa Datsun brendidan foydalaniş töxtatilişi e'lon qilindi.

Kompaniya Nissan va Infiniti brendlari ostida avtomobillar sotadi. Sport avtomobillari va boşqa mahsulotlar Nismo va Autech brendlari orqali taqdim etiladi. Rus tilidagi maqolaga köra, Nissan moliyaviy xizmatlar (dilerlar va xaridorlarga kreditlaş) bilan ham şuğullanadi. Kompaniya dunyo böyiça elektr avtomobillar işlab çiqarişda yetakçilardan biri sifatida körsatilgan.

• 2017-yilda Nissan dunyodagi oltinçi yirik avtomobil işlab çiqaruvçi bölgan.
• 2022-yilda daromadi 78 milliard AQSh dollarini taşkil etgan, kompaniya dunyoda töqqizinçi örinni egallagan.
• 320 000 dan ortiq elektr avtomobili sotilgan.
• 2024/25 moliyaviy yilida 3,346 mln avtomobil sotilgan (rus tilidagi maqola).
• Ingliz tilidagi maqolaga köra, 2024/2025 moliyaviy yilida 671 milliard iyena zarar körilgan; 2027-yilgaça yettita zavodni yopiş, 20 000 iş örnini qisqartiriş va modellar sonini 56 dan 45 ga tuşiriş rejalaştirilgan.

1999-yildan Nissan Renault–Nissan–Mitsubishi alyansi tarkibida (Mitsubishi 2016-yilda qöşilgan). Renault Nissanda 15% ovoz beriş huquqiga ega, Nissan esa Renaultda xuddi şunday uluşga ega. 2016-yil oktabridan Nissan Mitsubishi Motorsning 34% uluşini nazorat qilgan; ingliz tilidagi maqolaga köra, 2024-yil noyabrida bu uluş 24% gaça kamaytirilgan. Rus tilidagi maqolada 24,4% körsatilgan.

Rus tilidagi maqolaga köra, Yasuşi Kimura 2019-yil iyunidan boşqaruv kengaşi raisi, Ivan Espinosa esa 2025-yil apreldan prezident va boş direktor.