Nura tumani

Nura tumani (qozoqça: Nұra audani, Nūra audany) — Qozoğiston markaziy qismidagi Qarağanda viloyatiga qaraşli tuman. Ma'muriy markazi — Nura posyolkasi. 2019-yil holatiga köra tuman aholisi 22 569 kişini taşkil etgan.

Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1890-yillarda hududda ukrainlar, ruslar va nemislar posyolkalar qura boşlagan; bu yerda şu vaqtda taxminan 330 ta mahalliy qozoq qişloği mavjud edi. 1923-yil 19-aprelda Qirğiz SSR farmoni bilan Akmola uyezdi tarkibida Nura volosti taşkil etilgan. 1932-yil 10-martda u yangi tuzilgan Qarağanda viloyatiga qöşilgan. Nura 1928-yildan tuman markazi bölgan.

Rus tilidagi Vikipediyada tuman 1928-yil sentyabrda Qozoğiston SSR Oliy Kengaşi qaroriga binoan Akmola viloyati tarkibidagi ma'muriy birlik sifatida taşkil etilgani, 1932-yilda Qarağanda viloyatiga kirgani aytiladi. 1940-yil 28-dekabrda tumandagi bitta selsovet yangi taşkil etilgan Osakarovka tumaniga berilgan.

1930-yillarda tumanda elektr ta'minoti, telefon va poçta xizmatlari joriy etilgan, savodsizlikka qarşi sovet dasturi (likbez) doirasida 16 maktab qurilgan. Ikkinçi jahon uruşida tumandan 3000 dan ortiq kişi qatnaşgan, 1083 nafari halok bölgan; ikki nafar tuman aholisiga Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan. 1954–1957-yillarda çöl yerlarni özlaştiriş dasturi doirasida tumanda 7 ta sovxoz taşkil etilgan.

Tuman Qozoq mayda tepaliklarida joylaşgan. Hududida Kulanotpes va Sonaly daryolari hamda Kerey, Qipçoq, Kiyakti va Şoşkaköl köllari bor.

Sovet davridan keyin tuman aholisi sezilarli kamaygan: 1999-yilgi röyxatda 38 649 kişi, 2009-yilda 26 150 kişi, 2019-yilda 22 569 kişi.

2019-yil boşidagi milliy tarkib:

• qozoqlar — 15 250 kişi (67,57 %)
• ruslar — 3901 (17,28 %)
• ukrainlar — 1286 (5,70 %)
• nemislar — 927 (4,11 %)
• belaruslar — 377 (1,67 %)
• tatarlar — 305 (1,35 %)
• çeçenlar — 55 (0,24 %)
• boşqirdlar — 42 (0,19 %)
• boşqalar — 426 (1,89 %)

Tumanda ikkita milliy-madaniy markaz bor: Tassuat qişloğida rus, Zareçnoye qişloğida ukrain markazi.

Tuman hududida arxeologiya, me'morçilik va madaniyat böyiça 92 ta tarixiy yodgorlik davlat muhofazasida. Ijtimoiy sohada 40 ta maktab, bolalar musiqa va sport maktablari, tuman madaniyat uyi, 29 ta klub va 35 ta kutubxona faoliyat yuritadi. Nura posyolkasida (Kiyevka) 1500 örinli sport zali bölgan stadion joylaşgan.

Tumanda 2 ta posyolka va 25 ta qişloq okrugi akimati bor. Bir qator qişloqlar tugatilgan, jumladan Jukey (2010), Qarakaska, Qizilzhuldiz, Orazaly va Staroye Barşino (2009), Kobikol (2007).