Ohang

Ohang (forsça — «tovuş, nağma, kuy») — musiqada ifoda vositasi bölib xizmat qiladigan eng kiçik kuy bölagi; musiqaşunoslikda intonatsiya deb ham ataladi. ÖzME'ga köra, ohang bir neça tovuşning mantiqiy izçillikda bir-biriga ulanişidan hosil böladi.1

ÖzME ma'lumotiga köra, vokal musiqada ohang şe'rning ruknga, ya'ni vazn bölagiga mos keladi. Bir neça ohang birikib, ulardan yirikroq tuzilmalar — kuy jumlalari taşkil topadi, jumlalar esa öz navbatida butun kuyni yuzaga keltiradi. Şu tariqa ohang kuyning eng kiçik ma'noli birligi hisoblanadi: alohida tovuş hali ma'no anglatmaydi, bir neça tovuşdan iborat ohang esa muayyan kayfiyat va mazmunni ifodalay oladi.

ÖzME'ga köra, «ohang» sözi kuyning asosiy, eng öziga xos tuzilmasi ma'nosida ham qöllanadi. Hind musiqasida «ohangit» atamasi musiqaning umumiy ifodasini bildiradi, forsiyzabon xalqlarda esa «ohangsoz» sözi bastakor ma'nosida işlatiladi.

Rusça Vikipediyaga köra, intonatsiya köp ma'noli musiqiy atama bölib, uning uç asosiy ma'nosi ajratiladi. Katolik çerkovining an'anaviy ibodat qöşiqçiligida intonatsiya deb zabur matnlarini muayyan kuy namunasi asosida aytiş va şu namunaning özi atalgan; bu qöllaniş 13–14-asrlardan ma'lum. Grigorian qöşiqlarida intonatsiya — yakkaxon boşlab beradigan va keyin xor ilib ketadigan dastlabki kuy jumlasi. Rus musiqaşunosi B. V. Asafyev ta'limotida esa intonatsiya markaziy tuşunçaga aylangan: u musiqa nazariyasi usullarini sotsiologiya va madaniyatşunoslik yondaşuvlari bilan birlaştirgan.

Rusça Vikipediya intonatsiyani ijroçilik amaliyotidagi «intonirovaniye», ya'ni tovuşni toza, sozga mos ijro etişdan farqlaş kerakligini ham ta'kidlaydi. Rusça Vikipediyada qayd etilişiça, sovet musiqaşunosligi an'anasida har bir xalq musiqasining öziga xos ohang tuzilişi — milliy intonatsiya xususiyatlari alohida örganilgan; bunda xalqning madaniyati, turmuşi, tili va tarixi hisobga olinadi, çunki ularsiz musiqiy tafakkurni töliq tuşuniş qiyin.