operator
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Operator (lotinça operatio — harakat) — kinofilmlarni suratga oluvçi, televizion eşittirişlarni uzatuvçi, apparatda işlovçi mutaxassis. Kinoda işlovçi mutaxassis kinooperator, televideniyeda işlovçi teleoperator deb ataladi.
Vazifalari
13Kinooperator suratga oliş apparatini boşqaradi va harakatlanuvçi tasvirni kinoplyonkaga yozib oladi. U filmning fotografik sifati va tasviriy yeçimi uçun javob beradi, stsenariy va rejissyor ğoyasining tasviriy talqinini rassom-quruvçi bilan birgalikda belgilaydi. Kinooperator badiiy, hujjatli, ilmiy va boşqa turdagi kino va telefilmlarni yaratişdagi asosiy şaxslardan biri hisoblanadi.
Film suratga oliş jarayonida operatorlar guruhi işlaydi. Unga operator yordamçilari (assistentlar) kiradi. Birinçi assistent (fokus-puller) fokus aniqligini nazorat qiladi, ikkinçi assistent esa plyonkani kassetaga joylaydi, kadr va dublarning raqamlarini yozib boradi. Guruhda bir neçta operator ham bölişi mumkin, masalan, köp kamerali suratga olişda.
Operator-quruvçi (boş operator) operatorlar va yoritgiçlar guruhiga rahbarlik qiladi, filmning tasviriy talqinini belgilaydi. Suratga oliş davri tugagaç, boşqa operatorlar guruhi tarqaladi, operator-quruvçi esa film buyurtmaçiga topşirilgunga qadar işlab çiqarişni kuzatadi. Materialda keltirilişiça, AQSHda kasaba uyuşmasi operator-quruvçilarning kamerani özlari boşqarişini taqiqlaydi.
Videoişlab çiqarişda kamera operatori televizion operator, video operator yoki videograf deb ham ataladi. Inglizça Vikipediyaga köra, 2016-yilda AQShda televizion, video va kino kamerasi operatorlari taxminan 59 300 nafar bölgan.
Tarixi
13Birinçi rangli filmlarni suratga olgan operatorlar «rangli operatorlar» (rus. «svetooperatori») deb atalgan. Zamonaviy kinoda köpinça raqamli kinokamera qöllaniladi, u plyonkasiz film oliş imkonini beradi.
Ta'limi va malakasi
13Manbalarda operatorlarning ta'lim oliş tartibi haqida ma'lumot yöq. Malakaga oid talablar sifatida quyidagilar tilga olinadi: yoritişning ifoda imkoniyatlarini, kompozitsiya va kadr quriş qonunlarini biliş; kinoapparatura va optikadan, şuningdek kran, stedikam, rels va aravaçalardan foydalana oliş; kadrlarni rejalaştiriş va tanlaş; mos obyektiv va jihozlarni tanlaş; dramatik hikoya qiliş tamoyillari va montaj asoslarini biliş. Şuningdek, operatordan aniq va qisqa muloqot qiliş talab etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)operator // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1056 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAoperator. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1056
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1056
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.