Operator
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188–189-b. — ziyouz.com
Operator (lot. operatio — harakat) — 1) matematikada — ikki töplam X va Y elementlarining özaro mos kelişi, ya'ni X ning x elementiga Y ning biror u elementi mos kelişini ifodalaydigan matematik tuşunça. Kvant nazariyasida O. — matematik ifoda. vj/ holat (yoki tölqin funksiya vektorining u, holat (funksiya) vektoriga soliştiriş uçun xizmat qiladi. Kvant mexanikada O. b-n muhim amallar bajariladi. O.ni qöşiş, köpaytiriş, darajaga kötariş, ulardan qatorlar tuziş mumkin; 2) hisoblaş texnikasida — raqamli hisoblaş maşinasi (RHM) da axborotlarni qayta işlaşda biron bir tugal amalni beriş uçun programmalaş (dastur tuziş) körsatmasi; 3) texnikada — murakkab qurilmani (mas, EHM ni, kompyuterni), radiolokatsion st-yani, burğilaş quduğining işini boşqarib turadigan mutaxassis; 4) kinotexnikada — kinofilmlarni suratga oluvçi, televizion eşittirişlarni uzatuvçi, apparatda işlovçi mutaxassis — kinooperator, teleoperator (q. Operatorlik san'ati).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОПЕРАТОР (лот. operatio — ҳаракат) — 1) математикада — икки тўплам X ва Y элементларининг ўзаро мос келиши, яъни X нинг х элементига Y нинг бирор у элементи мос келишини ифодалайдиган математик тушунча. Квант назариясида О. — математик ифода. vj/ ҳолат (ёки тўлқин функция векторининг у, ҳолат (функция) векторига солиштириш учун хизмат қилади. Квант механикада О. б-н муҳим амаллар бажарилади. О.ни қўшиш, кўпайтириш, даражага кўтариш, улардан қаторлар тузиш мумкин; 2) ҳисоблаш техникасида — рақамли ҳисоблаш машинаси (РҲМ) да ахборотларни қайта ишлашда бирон бир тугал амални бериш учун программалаш (дастур тузиш) кўрсатмаси; 3) техникада — мураккаб қурилмани (мас, ЭҲМ ни, компьютерни), радиолокацион ст-яни, бурғилаш қудуғининг ишини бошқариб турадиган мутахассис; 4) кинотехникада — кинофильмларни суратга олувчи, телевизион эшиттиришларни узатувчи, аппаратда ишловчи мутахассис — кинооператор, телеоператор (қ. Операторлик санъати).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.