Oqdaryo tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Oqdaryo tumani — Samarqand viloyati tarkibidagi tuman. Markazi — Loyiş şaharçasi. ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilgan, maydoni 0,37 ming km². Özbekça Vikipediya taşkil topgan yilni 1929 deb körsatadi; rusça Vikipediyaga köra, tuman 1938-yilda Samarqand viloyatiga kiritilgan, 1963-yilda tugatilib, 1968-yilda qayta tiklangan.12
Çegaralari va tarkibi
13Tuman Iştixon, Pastdarğom, Samarqand, Jomboy va Payariq tumanlari bilan çegaradoş. ÖzME'ga köra, 2000-yilda unda ikkita şaharça — Dahbed va Loyiş hamda oltita qişloq fuqarolar yiğini bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil boşida tuman tarkibida 10 şaharça va 6 qişloq fuqarolar yiğini hisoblangan.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, tuman Zarafşon daryosining ikki tarmoği — Qoradaryo va Oqdaryo vodiysida joylaşgan. Yer yuzasi daryo keltirgan allyuvial yotqiziqlar bilan qoplangan, relyefi deyarli tekis bölib, şarqdan ğarbga qarab pasayadi; örtaça balandligi 450 m atrofida. Zarafşonning uzoq davom etgan faoliyati natijasida qadimgi qayir terrasalari hosil bölgan.
Iqlimi kontinental. Şimol va şarqdagi toğlar Arktikadan esadigan sovuq şamollarni tösib turadi. Iyulning örtaça harorati 27–28°, yiliga 200–300 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 217 kun davom etadi. Tuproqlari qadimdan suğorilib kelinayotgan böz tuproqlardir. Yovvoyi ösimliklardan qamiş, yulğun, kampirsoç, hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, quyon, tögay zonasida qirğovul va boşqa quşlar uçraydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2000-yilda tumanda 101,7 ming kişi yaşagan, ularning asosiy qismi özbeklar, şuningdek, tojik, rus, tatar va boşqa millat vakillari istiqomat qiladi. Öşa paytda aholi ziçligi 1 km² ga 275 kişini taşkil etgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2026-yil 1-aprelda doimiy aholi soni 181,7 ming kişiga yetgan, şundan 69,7 mingi şaharçalarda yaşaydi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, tuman qişloq xöjaligining barça tarmoqlari rivojlangan, paxtaçilik yetakçi tarmoq hisoblanadi. 2000-yillar boşida 18 şirkat va 456 fermer xöjaligi işlagan. Ekin yerlarining 8501 gektariga paxta, qolganiga kartoşka, sabzavot va poliz ekinlari ekilgan; 11,6 ming gektardan ortiq yerni mevazorlar, 45,7 ming gektardan ortiq yerni tokzor va tutzorlar egallagan. Xöjaliklarda qoramol, qöy-eçki, ot va parranda boqiladi. Tumanda ğişt va konserva zavodlari, quriliş boşqarmasi va boşqa korxonalar mavjud.
Ijtimoiy soha
13ÖzME'ga köra, tumandagi 49 umumta'lim maktabida 30 mingdan ortiq öquvçi tahsil olgan; musiqa va internat maktablari, pedagogika, mexanika va iqtisodiyot kollejlari faoliyat yuritgan. Markaziy kasalxona 286 örinli bölgan. Tuman hududidan Katta Zarafşon magistral yöli ötadi, «Oqdaryo ovozi» tuman gazetasi çiqariladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Oqdaryo tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4086 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAOqdaryo tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4086
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4086
Manbalar
3 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Oqdaryo tumaniuz.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Акдарьинский районru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 6-jild, 308-b.manbaa.uz · ÖzME, 6-jild, 308-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.