Organ

+ Organ (yunonça organon — «qurol», «asbob») — damli klavişli musiqa çolğusi. U turli uzunlik va diametrdagi trubalar töplami, ularga havo haydaydigan pnevmatik tizim hamda klaviaturalar joylaşgan boşqariş pultidan iborat.…

+ ## Tuzilişi

+ ÖzME'ga köra, organ trubalari yoğoç va metalldan yasaladi; havo maxsus haydovçi qurilma va havo ötkazgiçlar orqali trubalarga beriladi. Ijroçi bir neça qöl klaviaturasi — manuallar va oyoq bilan bosiladigan pedal klaviat…

+ Rusça Vikipediyaga köra, organlar tuzilişiga köra damli, tilçali va elektron (analog yoki raqamli), vazifasiga köra konsert, çerkov, teatr va kamera organlariga bölinadi. Ular manuallar soni bilan ham farqlanadi. Organni…

+ ## Tarixi

+ Rusça Vikipediyaga köra, organ eng qadimiy musiqa çolğularidan biri. Uning ilk ajdodi — suv yordamida havo bosimi hosil qiladigan gidravlosni miloddan avvalgi 3-asrda Iskandariyada yaşagan yunon muhandisi Ktesibiy ixtiro…

+ ÖzME'ga köra, 14-asrdan boşlab organ Ğarbiy Yevropada avval çerkov, keyinroq dunyoviy çolğu sifatida keng tarqalgan. Uzoq vaqt davomida u xristian ibodatining ajralmas qismi bölib kelgan, keyinçalik konsert zallarida ham…

+ ## Organ musiqasi

+ Organ asosan yakkanavoz çolğu sifatida qöllanadi. ÖzME'ga köra, organ uçun yozilgan maşhur asarlar mualliflari orasida Jirolamo Freskobaldi, Fransua Kuperen, Genri Pörsell, Yan Svelink, Iogann Sebastyan Bax, Feliks Mende…

+ ## Özbekistonda

+ ÖzME'ga köra, Özbekistonda organ uçun ilk asarlarni bastakor Georgiy Muşel yozgan: Syuita (1947) va «Organ va violonçel uçun poema» (1948). Özbekiston davlat konservatoriyasida organ sinfi faoliyat yuritadi. Mahalliy org…