Otit

Otit (yunonça «us», qaratqiç kelişigida «otos» — quloq va lotinça «-itis» — yalliğlaniş qöşimçasi) — quloqning yalliğlanişi; otorinolaringologiya (LOR) kasalliklaridan biri. Yalliğlaniş qaysi qismda boşlanganiga qarab taşqi otit, örta otit va içki quloq yalliğlanişi — labirintit farqlanadi.12

Rusça Vikipediyaga köra, otit bilan har qanday yoşda kasallaniş mumkin, lekin u köproq bolalarda uçraydi; eng keng tarqalgani — örta quloq yalliğlanişi. Inglizça Vikipediyaga köra, dunyoda har yili aholining taxminan 11 foizi, ya'ni 700 milliondan ortiq kişi ötkir örta otit bilan oğriydi, bu holatlarning yarmi beş yoşgaça bölgan bolalarga töğri keladi. Ötkir holatlarning taxminan 4,8 foizi surunkali yiringli otitga ötadi. Şu manbaga köra, 2015-yilda otit tufayli 3 200 kişi vafot etgan, 1990-yilda bu raqam 4 900 ni taşkil qilgan.

ÖzME'ga köra, taşqi otit taşqi eşitiş yöliga infeksiya tuşişi, qaşiş yoki haşarot çaqişi natijasida jarohatlaniş, kuyiş, sovuq uriş, quloqni ötkir buyum yoki barmoq bilan kovlaş kabi sabablarga köra paydo böladi. Rusça Vikipediyaga köra, u çeklangan (köpinça çipqon şaklida) yoki tarqoq bölişi mumkin; tarqoq şakli asosan surunkali yiringli otitda bakteriya va zamburuğlar teriga kirganda rivojlanadi va noğora pardaga ham yoyilişi mumkin.

ÖzME'ga köra, örta otit köpinça kiçik yoşdagi bolalarda uçraydi va ança oğir keçadi: quloq qattiq oğriydi, harorat kötariladi, eşitiş sezilarli pasayadi, ba'zan miya va uning pardalariga ham asorat berişi mumkin. Uning sababi aksariyat hollarda yuqori nafas yöllarini zararlovçi infeksiyalar — gripp, ötkir respirator kasalliklar, qizamiq, skarlatina va boşqalar böladi. Rusça Vikipediyaga köra, bakteriyalar asosan yötal, aksa va burunni notöğri qoqiş paytida eşitiş nayi orqali örta quloqqa ötadi; qöziğatuvçilar orasida pnevmokokk, stafilokokk va gemofil tayoqçasi köp uçraydi.

Inglizça Vikipediya örta otitning bir neça turini ajratadi: tez boşlanadigan va quloq oğriği bilan keçadigan ötkir örta otit; belgisiz yoki quloq tölib qolganday tuyuladigan, örta quloqda suyuqlik yiğiladigan ekssudativ otit; noğora parda teşilib, olti haftadan ortiq yiring oqadigan surunkali yiringli otit. Uçala tur ham eşitişning pasayişiga olib kelişi mumkin. Xavf omillari qatorida tamaki tutuni ta'siri va bolalar jamoalariga qatnaş keltiriladi.

ÖzME'ga köra, örta otitda şifokor tavsiyasi bilan kompress qöyiladi: u oğriqni kamaytiradi va noğora böşliğidagi yalliğlaniş sörilib ketişiga yordam beradi. Inglizça Vikipediyaga köra, ötkir otitda oğriq qoldiruvçi dorilar muhim örin tutadi; antibiotiklar tuzaliş muddatini qisqartirişi mumkin, lekin ular asosan oğir holatlarda yoki ikki yoşgaça bolalarga tavsiya etiladi. Tez-tez qaytalanadigan otitda noğora pardaga maxsus nayçalar örnatilişi mumkin.

ÖzME'ga köra, öz vaqtida töğri davolansa bemor butunlay soğayadi va eşitiş tiklanadi. Davolanmagan surunkali otit esa meningit, sepsis va miya abssessi kabi xavfli asoratlarga sabab bölişi mumkin. Surunkali otitda noğora pardada doimiy teşik bölgani uçun quloqqa suv kirişi kasallikni kuçaytiradi, şuning uçun çömilganda va boş yuvilganda quloqqa moy şimdirilgan paxta qöyib olinadi.

ÖzME organizmni çiniqtiriş, vitaminlarga boy ovqatlaniş, jismoniy tarbiya bilan şuğullaniş, tamaki va alkogoldan voz keçiş hamda tumov paytida burunni töğri qoqişni otitning oldini olişda muhim deb hisoblaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, pnevmokokk va grippga qarşi emlaş, kökrak suti bilan boqiş va bolalarni tamaki tutunidan asraş ham kasallaniş xavfini kamaytiradi.