Otit
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 275–276-b. — ziyouz.com
Otit (yun. otos — quloq, itis — yalliğlaniş) — quloqning yalliğlanişi. Taşqi quloqning yalliğlanişi taşqi. O., örta quloqning yalliğla-nişi örta O. va içki quloqning yalliğlanişi labirintit deyiladi.
Taşqi O.ga taşqi eşituv yöliga infeksiya kirişi, şuningdek, qaşinib yoki haşarot çaqib yaralanişi, kuyiş, sovuq urişi, şpilka yoki barmoq b-n quloq kovlaş va x.k. sabab böladi.
Örta O. köpinça yoş bolalarda uçrab, birmunça oğir keçadi, quloq qat-tiq oğriydi, harorat kötariladi, eşi-tiş ança pasayadi, miya va uning pardasiga asorat berişi mumkin. Örta O.ga aksariyat yuqori nafas yöllarining yalliğlanişi b-n keçadigan infeksi-on kasalliklar: gripp, ötkir respirator kasalliklar, qizamiq, skarlatina va b. sabab böladi. Örta O.da vraç tav-siyasi böyiça kompress qilinadi; u oğriqni pasaytiradi va noğora böşli-ğidagi yalliğlaniş sörilib ketişiga imkon beradi. Örta quloq yalliğlani-şining oldini oliş uçun organizmni çiniqtiriş, servitamin ovqatlar is-te'mol qiliş (q. Ovqatlaniş), fizkultura va sport b-n şuğullaniş lo-zim. Tamaki çekiş va alkogolga ruju qiliş oqibatida nafas yöllarining surunkali yalliğlanişi keyinçalik örta quloqqa ham ötişi mumkin. Tumov bölganda burunni töğri qoqa biliş ham örta O.ning oldini olişda ayniqsa muhim. Öz vaqtida töğri davo qilinsa, bemor butunlay tuzalib ketadi, eşitiş qobiliyati öz holiga qaytadi. Ba'zan sörğiçsimon ösiq kataklari va ular oraliğidagi tösiqlarning yalliğlanişi (q. Quloq) kabi asoratlar yuzaga kelişi yoki kasallik surunkali şaklga ötişi mumkin.
Surunkali O.da vaqt-vaqti b-n yiring oqib turadi, eşitiş qobiliyati pasayadi. Surunkali O.ga xos alomatlar paydo bölişi b-n darhol vraçga murojaat etiş lozim. Öz vaqtida davo qilinmasa, meningit, sepsis, hatto miya töqimasi abssessi kabi asoratlar röy beradi. Örta quloq yalliğlanişini muntazam davolaş zarur, bemor vraç-otorinolaringolog nazorati ostida bölişi lozim. Bu kasallikda quloq pardasida doimiy teşik mavjudligi tufayli quloqqa suv kirganda dard zörayadi. Şuning uçun çömil-ganda va boş yuvganda paxtani vazelin yoki boşqa suyuq moyga şimdirib, quloqqa tiqib qöyiş kerak.
Q.: Ovqatlaniş, Quloq
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОТИТ (юн. otos — қулоқ, itis — яллиғланиш) — қулоқнинг яллиғланиши. Ташқи қулоқнинг яллиғланиши ташқи. О., ўрта қулоқнинг яллиғла-ниши ўрта О. ва ички қулоқнинг яллиғланиши лабиринтит дейилади.
Ташқи О.га ташқи эшитув йўлига инфекция кириши, шунингдек, қашиниб ёки ҳашарот чақиб яраланиши, куйиш, совуқ уриши, шпилька ёки бармоқ б-н қулоқ ковлаш ва х.к. сабаб бўлади.
Ўрта О. кўпинча ёш болаларда учраб, бирмунча оғир кечади, қулоқ қат-тиқ оғрийди, ҳарорат кўтарилади, эши-тиш анча пасаяди, мия ва унинг пардасига асорат бериши мумкин. Ўрта О.га аксарият юқори нафас йўлларининг яллиғланиши б-н кечадиган инфекци-он касалликлар: грипп, ўткир респиратор касалликлар, қизамиқ, скарлатина ва б. сабаб бўлади. Ўрта О.да врач тав-сияси бўйича компресс қилинади; у оғриқни пасайтиради ва ноғора бўшли-ғидаги яллиғланиш сўрилиб кетишига имкон беради. Ўрта қулоқ яллиғлани-шининг олдини олиш учун организмни чиниқтириш, сервитамин овқатлар ис-теъмол қилиш (қ. Овқатланиш), физкультура ва спорт б-н шуғулланиш ло-зим. Тамаки чекиш ва алкоголга ружу қилиш оқибатида нафас йўлларининг сурункали яллиғланиши кейинчалик ўрта қулоққа ҳам ўтиши мумкин. Тумов бўлганда бурунни тўғри қоқа билиш ҳам ўрта О.нинг олдини олишда айниқса муҳим. Ўз вақтида тўғри даво қилинса, бемор бутунлай тузалиб кетади, эшитиш қобилияти ўз ҳолига қайтади. Баъзан сўрғичсимон ўсиқ катаклари ва улар оралиғидаги тўсиқларнинг яллиғланиши (қ. Қулоқ) каби асоратлар юзага келиши ёки касаллик сурункали шаклга ўтиши мумкин.
Сурункали О.да вақт-вақти б-н йиринг оқиб туради, эшитиш қобилияти пасаяди. Сурункали О.га хос аломатлар пайдо бўлиши б-н дарҳол врачга мурожаат этиш лозим. Ўз вақтида даво қилинмаса, менингит, сепсис, ҳатто мия тўқимаси абсцессы каби асоратлар рўй беради. Ўрта қулоқ яллиғланишини мунтазам даволаш зарур, бемор врач-оториноларинголог назорати остида бўлиши лозим. Бу касалликда қулоқ пардасида доимий тешик мавжудлиги туфайли қулоққа сув кирганда дард зўраяди. Шунинг учун чўмил-ганда ва бош ювганда пахтани вазелин ёки бошқа суюқ мойга шимдириб, қулоққа тиқиб қўйиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.