Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Blez Paskal

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 104-b. — ziyouz.com

    Paskal Blez PASKAL (Pascal) Blez (1623.19.6, Klermon-Ferran — 1662.19.8, Parij) — fransuz matematigi, fizik va faylasufi. «Konus kesimlar nazariyasining tajribasi» nomli asarida (1639) proyektiv geometriyaning asosiy teoremalaridan biri — Paskal teoremasini isbotlagan (q. Ikkilik prinsipi), 1641 y. jamlaş maşinasini qurgan. Arifmetika, sonlar nazariyasi, algebra, ehtimollar nazariyasi, proyektiv geometriya va b. sohalarga oid işlari muhim. P. birinçi marta matematik induksiya usulini qöllagan, Şarq matematiklaridan mus-taqil holda binomial koeffitsiyentlarni hisoblaş usulini topgan (q. Arifmetik uçburçak). P. qöllagan yuza va hajmlarni hisoblaş usullari differensial hamda integral hisoblar yaratilişida asos böldi. P. gidrostatika asosçilaridan biri, 1648 y. atm bosimi mavjudligini isbotlaydigan taj-riba ötkazgan. Paskal qonunini asoslagan.

    P. falsafiy qaraşlari b-n ratsionalizm va skeptitsizm orasida ikkilanib turgan. Uning «provinsialga xatlar» asari fransuz prozasi va te-atrida muhim örin tutadi. P. fransuz klassik prozasining şakllanişiga katta hissa qöşgan.

    Q.: Arifmetik uçburçak, Ikkilik prinsipi

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПАСКАЛЬ (Pascal) Блез (1623.19.6, Клермон-Ферран — 1662.19.8, Париж) — француз математиги, физик ва файласуфи. «Конус кесимлар назариясининг тажрибаси» номли асарида (1639) проектив геометриянинг асосий теоремаларидан бири — Паскаль теоремасини исботлаган (қ. Иккилик принципи), 1641 й. жамлаш машинасини қурган. Арифметика, сонлар назарияси, алгебра, эҳтимоллар назарияси, проектив геометрия ва б. соҳаларга оид ишлари муҳим. П. биринчи марта математик индукция усулини қўллаган, Шарқ математикларидан мус-тақил ҳолда биномиал коэффициентларни ҳисоблаш усулини топган (қ. Арифметик учбурчак). П. қўллаган юза ва ҳажмларни ҳисоблаш усуллари дифференциал ҳамда интеграл ҳисоблар яратилишида асос бўлди. П. гидростатика асосчиларидан бири, 1648 й. атм босими мавжудлигини исботлайдиган таж-риба ўтказган. Паскаль қонунини асослаган.

    П. фалсафий қарашлари б-н рационализм ва скептицизм орасида иккиланиб турган. Унинг «провинциалга хатлар» асари француз прозаси ва те-атрида муҳим ўрин тутади. П. француз классик прозасининг шаклланишига катта ҳисса қўшган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.