Çernyayev Mixail Grigoryeviç
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 61-b. — ziyouz.com
Çernyayev Mixail Grigoryeviç [1828.21.10(3.11) 1898.4(16).8, Tubişki qişloği, hoz. Belorussiyaning Mogilyov viloyati] — rus mustamlakasi harbiy arbobi, generalleytenant (1882). Dvoryan oilasida tuğilgan. Harbiy akademiyani tugatgan (1853), Krim va Kavkaz uruşlarida qatnaşgan. 1864—65 y.larda alohida Ğarbiy Sibir otryadiga qömondonlik qilib Qöqon xonligiga qaraşli Avliyoota, Çimkent va Toşkentntl bosib olgan (q. Alimqul, Darxon jangi) va Rossiya imperiyasi tarkibida yangi taşkil etilgan Turkiston oblasti harbiy gubernatori etib tayinlangan. Toşkent Rossiyaning keyinroq Örta Osiyo xonliklarini bosib olişi uçun tayanç punktiga aylantirilgan. Mansabini suiiste'mol qilgani uçun 1866 y. iste'foga çiqarilgan. 1873 y.dan (1878 y.gaça) harbiy publitsist R.A. Fadeyev bilan hamkorlikda Peterburgda «Rus dunyosi» («Russkiy mir») konservativmillatçilik ruhidagi gaz. naşr qildirgan. GersegovinaBosniya qözğoloni (1875— 78) boşlanganda rus hukumatining istagiga qarşi, yaşirin ravişda Belgradga ketgan (1876) va serblar armiyasiga qömondon etib tayinlangan. Bu armiya Serbiya va Çernogoriyaning Turkiya bilan bölgan uruşida mağlubiyatga uçragan (1876). 1877—78 y.lardagi Rossiya—Turkiya uruşi boşlanganda Ç. harbiy xizmatga jalb kilingan, birok, harakatdagi armiyada bironbir mansabga tayin etilmagan. 1882—84 y.larda Turkiston generalgubernatori. 1886 y.dan iste'foda. Ç. Toşkentni bosib olişda xam, gubernatorlik faoliyati davrida ham Rossiya hukumatining mustamlakaçilik siyosatini izçil amalga oşirişga harakat qilgan.
Q.: Alimqul, Darxon jangi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЧЕРНЯЕВ Михаил Григорьевич [1828.21.10(3.11) 1898.4(16).8, Тубишки қишлоғи, ҳоз. Белоруссиянинг Могилёв вилояти] — рус мустамлакаси ҳарбий арбоби, генераллейтенант (1882). Дворян оиласида туғилган. Ҳарбий академияни тугатган (1853), Крим ва Кавказ урушларида қатнашган. 1864—65 й.ларда алоҳида Ғарбий Сибирь отрядига қўмондонлик қилиб Қўқон хонлигига қарашли Авлиёота, Чимкент ва Тошкентнтл босиб олган (қ. Алимқул, Дархон жанги) ва Россия империяси таркибида янги ташкил этилган Туркистон области ҳарбий губернатори этиб тайинланган. Тошкент Россиянинг кейинроқ Ўрта Осиё хонликларини босиб олиши учун таянч пунктига айлантирилган. Мансабини суиистеъмол қилгани учун 1866 й. истеъфога чиқарилган. 1873 й.дан (1878 й.гача) ҳарбий публицист Р.А. Фадеев билан ҳамкорликда Петербургда «Рус дунёси» («Русский мир») консервативмиллатчилик руҳидаги газ. нашр қилдирган. ГерцеговинаБосния қўзғолони (1875— 78) бошланганда рус ҳукуматининг истагига қарши, яширин равишда Белградга кетган (1876) ва серблар армиясига қўмондон этиб тайинланган. Бу армия Сербия ва Черногориянинг Туркия билан бўлган урушида мағлубиятга учраган (1876). 1877—78 й.лардаги Россия—Туркия уруши бошланганда Ч. ҳарбий хизматга жалб килинган, бирок, ҳаракатдаги армияда биронбир мансабга тайин этилмаган. 1882—84 й.ларда Туркистон генералгубернатори. 1886 й.дан истеъфода. Ч. Тошкентни босиб олишда хам, губернаторлик фаолияти даврида ҳам Россия ҳукуматининг мустамлакачилик сиёсатини изчил амалга оширишга ҳаракат қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.