Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Çuqurlik ölçagiç

    Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 174-b. — ziyouz.com

    Çuqurlik ölçagiç - 1) detallardagi teşiklar, öyiklar, rezbalarning botiklari va b. çuqurligini ölçaş uçun möljallangan asbob. Çuqurlikning ölçami aniqlanadigan hisoblaş qurilmasining xiliga qarab, Ç. ö. ştangen, mikrometrik va indikatorli turlarga bölinadi. Ştangen Ç.ö. asosli ramka, ştanga, mikrometrik mexanizm va nonius (darajalangan reyka) dan iborat. Uning ulçaş çegarasi 320 mm gaça, bulinmasining qiymati 0,05 mm hamda ölçaş çegarasi 500 mm gaça, bulinmasining qiymati 0,1 mm bölgan xillari bor (q. Ştangensirkul). Mikrometrik Ç.u. asos, darajalangan sterjen, ölçaş sterjeni, baraban, tartarak va stopor (qotirgiç) dan iborat. Uning ölçaş çegarasi 150 mm gaça, bulinmasining qiymati 0,01 mm. (q. Mikrometr). Indikatorli Ç.u. asos, tutqiç, indikator va ulçaş sterjenidan iborat. Uning ulçaş çegarasi 100 mm gaça, bulinmasining qiymati 0,01 mm. Mikrometrik va indikatorli Ç.ö.lar almaştirib tursa böladigan ölçaş sterjeni bilan ta'minlanadi. Kursatkiçlar bevosita mikrometr yoki indikator buyiça hisoblanadi. Ştangen Ç.ö.larda körsatkiçlar bevosita darajalarga bölingan reykadan ölçanadi; 2) suvning çuqurligi ölçanadigan asbob (q. Lot, Exolot).

    Q.: Exolot, Lot, Mikrometr, Ştangensirkul

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ЧУҚУРЛИК ЎЛЧАГИЧ - 1) деталлардаги тешиклар, ўйиклар, резьбаларнинг ботиклари ва б. чуқурлигини ўлчаш учун мўлжалланган асбоб. Чуқурликнинг ўлчами аниқланадиган ҳисоблаш қурилмасининг хилига қараб, Ч. ў. штанген, микрометрик ва индикаторли турларга бўлинади. Штанген Ч.ў. асосли рамка, штанга, микрометрик механизм ва нониус (даражаланган рейка) дан иборат. Унинг улчаш чегараси 320 мм гача, булинмасининг қиймати 0,05 мм ҳамда ўлчаш чегараси 500 мм гача, булинмасининг қиймати 0,1 мм бўлган хиллари бор (қ. Штангенциркуль). Микрометрик Ч.у. асос, даражаланган стержень, ўлчаш стержени, барабан, тартарак ва стопор (қотиргич) дан иборат. Унинг ўлчаш чегараси 150 мм гача, булинмасининг қиймати 0,01 мм. (қ. Микрометр). Индикаторли Ч.у. асос, тутқич, индикатор ва улчаш стерженидан иборат. Унинг улчаш чегараси 100 мм гача, булинмасининг қиймати 0,01 мм. Микрометрик ва индикаторли Ч.ў.лар алмаштириб турса бўладиган ўлчаш стержени билан таъминланади. Курсаткичлар бевосита микрометр ёки индикатор буйича ҳисобланади. Штанген Ч.ў.ларда кўрсаткичлар бевосита даражаларга бўлинган рейкадан ўлчанади; 2) сувнинг чуқурлиги ўлчанадиган асбоб (қ. Лот, Эхолот).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.