Dağal jun
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127-b. — ziyouz.com
Dağal jun — tarkibi har xil tipdagi dağal (tivit, oraliq tola) jun tolasi, quruq va ulik tolalardan taşkil topgan, kokilçasimon tuzilişdagi jun. D. j. tolasining ingiçkaligi va uzunligi turliça bölişi b-n ajralib turadi. D. j.ning sifati tola tiplarining özaro nisbati, uzunligi va ingiçkalik körsatkiçlariga boğliq. Tivit tola qiltiq tolaga nisbatan köproq bölsa, jun qoplamida quruq tolalar bölmasa, jun yumşoq va sifatli böladi hamda yuqori (1-nav)ga kiritiladi. D. j. mahalliy dağal jun beruvçi qöy (q. Dağal junli qöylar) va eçki (q. Dağal junli eçkilar) zotlaridan, tuyalardan va b. hayvonlardan olinadi. D. j. beruvçi qöylar juni yiliga ikki marta — bahor va kuzda qirqib olinadi. Bahorgi va kuzgi jun standartlar asosida baholanadi. Bahorgi jun çiqişi kuzgi junga nisbatan köp va sifati yaxşi böladi. Dağal junli qöylar qözisi juni tuğilgan yilning özida kuz fasliga borib, 4—6 oyligida birinçi bor qirqimga keladi. Özbekiston çorvaçiligida qorakölçilik va göşt-yoğ beradigan dumbali, ya'ni dağal jun beruvçi qöyçilik yetakçi soha. Respublikamizda asosan sifatli gilambop, namatbop va şinelbop D. j. yetiştiriladi (q. Jun.).
Q.: Dağal junli eçkilar, Dağal junli qöylar, Jun
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДАҒАЛ ЖУН — таркиби ҳар хил типдаги дағал (тивит, оралиқ тола) жун толаси, қуруқ ва улик толалардан ташкил топган, кокилчасимон тузилишдаги жун. Д. ж. толасининг ингичкалиги ва узунлиги турлича бўлиши б-н ажралиб туради. Д. ж.нинг сифати тола типларининг ўзаро нисбати, узунлиги ва ингичкалик кўрсаткичларига боғлиқ. Тивит тола қилтиқ толага нисбатан кўпроқ бўлса, жун қопламида қуруқ толалар бўлмаса, жун юмшоқ ва сифатли бўлади ҳамда юқори (1-нав)га киритилади. Д. ж. маҳаллий дағал жун берувчи қўй (қ. Дағал жунли қўйлар) ва эчки (қ. Дағал жунли эчкилар) зотларидан, туялардан ва б. ҳайвонлардан олинади. Д. ж. берувчи қўйлар жуни йилига икки марта — баҳор ва кузда қирқиб олинади. Баҳорги ва кузги жун стандартлар асосида баҳоланади. Баҳорги жун чиқиши кузги жунга нисбатан кўп ва сифати яхши бўлади. Дағал жунли қўйлар қўзиси жуни туғилган йилнинг ўзида куз фаслига бориб, 4—6 ойлигида биринчи бор қирқимга келади. Ўзбекистон чорвачилигида қоракўлчилик ва гўшт-ёғ берадиган думбали, яъни дағал жун берувчи қўйчилик етакчи соҳа. Республикамизда асосан сифатли гиламбоп, наматбоп ва шинелбоп Д. ж. етиштирилади (қ. Жун.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.