Devaştiç
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 139-b. — ziyouz.com
Devaştiç DEVAŞTIÇ, Divaşti, Divasti — Söğdning muhim viloyatlaridan biri bölgan Panç (Panjikent) hokimi (708—722), qözğolon rahbari. Söğd podşosi Tarxunning bolalariga homiylik qilgan. D. Samarqand taxtiga ötirgan Ğurakpn tan olmagan, taxtning qonuniy vorisi — Tarxunning kiçik yoşli öğli nomidan özini Söğd podşosi deb e'lon qilgan. Söğdda qöş hokimiyatçilik vujudga kelgan. 719—722 y.lar arab istilosiga qarşi qözğolonda D.ning örni katta (q. Devaştiç qözğoloni). D. Söğd-Çoç-Farğona harbiy ittifoqini tuzişga harakat qilgan. D.ning şu maqsadda elçi orqali Çoçga yuborgan maktubi, Çoç elçisining esa D.ga yozgan maktubi bizgaça yetib kelgan. D. usta diplomat sifatida arablar (Xuroson noibi) b-n ham yozişmalar olib borgan. Arablar D. qözğolonini bostiriş çoğida Muğ qal'asit yaşirinib yotgan D.ni xiyonatkorona ravişda asir olişib, Rabinjon yaqinidagi zarduştiylar qabristonida (xoçga tortib) qatl qilişgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДЕВАШТИЧ, Дивашти, Дивасти — Сўғднинг муҳим вилоятларидан бири бўлган Панч (Панжикент) ҳокими (708—722), қўзғолон раҳбари. Сўғд подшоси Тархуннинг болаларига ҳомийлик қилган. Д. Самарқанд тахтига ўтирган Ғуракпн тан олмаган, тахтнинг қонуний вориси — Тархуннинг кичик ёшли ўғли номидан ўзини Сўғд подшоси деб эълон қилган. Сўғдда қўш ҳокимиятчилик вужудга келган. 719—722 й.лар араб истилосига қарши қўзғолонда Д.нинг ўрни катта (қ. Деваштич қўзғолони). Д. Сўғд-Чоч-Фарғона ҳарбий иттифоқини тузишга ҳаракат қилган. Д.нинг шу мақсадда элчи орқали Чочга юборган мактуби, Чоч элчисининг эса Д.га ёзган мактуби бизгача етиб келган. Д. уста дипломат сифатида араблар (Хуросон ноиби) б-н ҳам ёзишмалар олиб борган. Араблар Д. қўзғолонини бостириш чоғида Муғ қалъасит яшириниб ётган Д.ни хиёнаткорона равишда асир олишиб, Рабинжон яқинидаги зардуштийлар қабристонида (хочга тортиб) қатл қилишган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.