Edvin Pauell Xabbl
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 3-b. — ziyouz.com
Xabbl Edvin Pauell XABBL (Habble) Edvin Pauell (1889.20.11, Marşfild, Missuri ştati — 1953.28.9, SanMarino, Kaliforniya ştati) — amerikalik astronom, AQŞ Milliy FA a'zosi (1927 y.dan). Yerk rasadxonasi (Çikago) (1914—17) va Maunt-Vilson rasadxonasida (1919) işlagan. Asosiy ilmiy işlari galaktikalarni, Koinotning uzluksiz kengayiş xususiyatini örganişga oid. Koinotda kuzatiladigan tumanliklarni ikki guruhga, ya'ni bizning Galaktikamiz (gazçangdan taşkil topgan) ga kiruvçi va Galaktikamizdan taşqarida joylaşgan galaktikalarga ajratdi (1922). 1924—26 y.larda bizga yaqin bölgan boşqa galaktik tumanliklar tabiati bizning Galaktikamizga öxşaş va yulduzlardan taşkil topganini körsatib berdi. Bu bilan Koinotda Galaktikamizga öxşaş yulduz sistemalari mavjudligini isbotlagan. Yaqin galaktikalarda bir neçta sefeid, şarsimon va gaz tumanliklari, qizil va zangori utagigantlarni oçgan. Galaktikalararo masofa bilan ularning nuriy tezliklari orasida kosmologik boğlanişni anikdagan (1929) (q. Kosmologiya, Xabbl qonuni).
Q.: Kosmologiya, Xabbl qonuni
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАББЛ (Habble) Эдвин Пауэлл (1889.20.11, Маршфилд, Миссури штати — 1953.28.9, СанМарино, Калифорния штати) — америкалик астроном, АҚШ Миллий ФА аъзоси (1927 й.дан). Йерк расадхонаси (Чикаго) (1914—17) ва Маунт-Вилсон расадхонасида (1919) ишлаган. Асосий илмий ишлари галактикаларни, Коинотнинг узлуксиз кенгайиш хусусиятини ўрганишга оид. Коинотда кузатиладиган туманликларни икки гуруҳга, яъни бизнинг Галактикамиз (газчангдан ташкил топган) га кирувчи ва Галактикамиздан ташқарида жойлашган галактикаларга ажратди (1922). 1924—26 й.ларда бизга яқин бўлган бошқа галактик туманликлар табиати бизнинг Галактикамизга ўхшаш ва юлдузлардан ташкил топганини кўрсатиб берди. Бу билан Коинотда Галактикамизга ўхшаш юлдуз системалари мавжудлигини исботлаган. Яқин галактикаларда бир нечта цефеид, шарсимон ва газ туманликлари, қизил ва зангори утагигантларни очган. Галактикалараро масофа билан уларнинг нурий тезликлари орасида космологик боғланишни аникдаган (1929) (қ. Космология, Хаббл қонуни).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.