Elektr bilan davolaş

Elektr bilan davolaş ELEKTR BILAN DAVOLAŞ, elektroterapiya — elektr toki, elektr va magnit maydonlaridan davolaş hamda profilaktika maqsadida foydalaniş; fizioterapiyaning muhim bölimi. E.b.d. faqat vraç buyurganda mustaqil tarzda va boşqalar davo çoralari bilan birga qöllaniladi. Bemorni davolaşda E.b.d. yordamçi davo usuli hisoblanadi. Bunda past quçlanişli özgarmas elektr toki (q. Galvanizatsiya), özgaruvçan toklar (q. Darsonvalizatsiya, Diatermiya), şuningdek, past çastotali impulsli toklar (q. Induktotermiya), turli çastotali özgaruvçan magnit maydonlar, yuqori çastotali özgaruvçan magnit maydoni va boşqalar qöllaniladi.

Past kuçlanişli tok elektrodlar orasida turgan tananing ma'lum qismidan ötganida hujayrada fizikkimyoviy jarayonlarning özgarişi röy beradi, qon aylanişi, uyqu yaxşilanadi, oğriq kamayadi, yalliğlaniş jarayonlarini bartaraf etişga yordam beraditan şaroitlar yaratiladi, zararlangan töqimalarning tiklanişi tezlaşadi va h.k. Mazkur reaksiyalar past çastotali impulsli tok bilan davolaganda kamroq seziladi, bu — impulsli toklarni oğriqni kamaytiriş, uyqu buzilganda (elektruyqu), böşaşgan muskullarni maşq qildiriş (elektr stimulyatsiyasi) da qöllaşga imkon beradi.

Past çastotali özgaruvçan magnit maydonini davolaş maqsadida qöllaş magnitoterapiya deb ataladi. Davo induktorlar — elektr magnitlari yordamida ötkaziladi, elektromagnit badanning ta'sir körsatilişi kerak bölgan ma'lum joyiga qöyiladi.

Magnit maydonining kuç çiziqlari töqimalarga qarab, ularni ma'lum darajali isitadi va turli fizikkimyoviy özgarişlarni yuzaga keltiradi, bu oğriq va qiçişişning kamayişiga, tomirlar kengayişiga, uyquning yaxşnlanişiga yordam beradi.

Franklinizatsiyada davo maxsus konstruksiyadagi ignali elektrodlar bilan ötkaziladi. Ignali elektrodlar boşning yoki zararlangan soha (yara)ning ustiga qöyiladi, bunda nerv sistemasi, uyqu va umumiy ahvolning yaxşilanişi kuzatiladi.

UVÇterapiyada ultra yuqori çastotali özgaruvçan elektr maydonidan foydalaniladi, bunda davo zararlangan joyga qöyiladigan kondensator plastinkalar bilan bilinarbilinmas issiqtik ta'sir ettirib ötkaziladi. UVÇ yalliğlanişga qarşi ta'sir körsatadi, tomirlarni kengaytiradi, töqimalar oziqlanişini yaxşilaydi va oğriqni kamaytiradi.

Mikrotölqinli terapiya — öta yuqori çastotali (santimetr va detsimetr diapazonidagi) nurlanişning elektr magnit maydonini davolaş maqsadida qöllaşdan iborat. Davo turli şakldagi nurlantirgiçlar bilan ta'sir körsatib ötkaziladi, muolajada bemorlarda issiqlik hissi paydo böladi. Böğimlar, umurtqa poğonasi, periferik nerv şikastlanganda, quloq, tomoq va burun, ayollar jinsiy a'zolarining ötkir yalliğlaniş kasalliklarida qöllaniladi.

E.b.d. usullari oğritmaydi va bemorlar uçun xavfsizdir, lekin bunda bir qator qoidalarga rioya qiliş talab etiladi. Elektr davoni ovqatlangandan 1—1,5 soat ötgaç qiliş, muolaja paytida yerga tutaşirilgan narsalarga (apparat korpusiga, isitgiç batareyalariga, kranlar va boşqalarga) va muolaja qabul qilayotgan bemorlarga tegmaslik zarur.

E.b.d. mahalliy va umumiy ta'sirlar tarzida bemorning tanasiga elektrodlar qöyib (elektr toki qöllaganda) yoki elektrodlarsiz (elektromagnit maydonlaridan foydalanilganda) amalga oşiriladi.

E.b.d.da impulsli toklardan foydalaniş yaxşi natija beradi. Ayniqsa, past çastotadagi impulsli toklar neyroendokrin regulyatsiya buzilganda töqimalarga trofik ta'sir etib uni normallaştiradi, ayrim a'zo va sistemalar faoliyatini kuçaytiradi. E.b. d.ning barça usullari qöllanilganda umumiy nospetsifik reaksiyalar — qon aylanişi, moddalar almaşinuvi, töqimalar trofikasi, organizm himoya xossalarining kuçayişi kuzatiladi. E.b.d. terapiyaş muhim örinni egallaydi.