Grinviç meridiani
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 449-b. — ziyouz.com
Grinviç meridiani GRINVIÇ MERIDIANI, boşlanğiç meridian, nolinçi meridian — Yerda geografik uzunliklarni hisoblaşda şartli ravişda boşlanğiç deb qabul qilingan meridian. Xalqaro kelişuvga muvofiq, Grinviç astronomiya rasadxonasidan ötadi. G. m. geografik uzunliklar hisobi olinadigan boşlanğiç meridian bölib, nolinçi soat mintaqasining örta meridiani hisoblanadi (q. Vaqt). G. m.dagi mahalliy örtaça quyoş vaqti astronomiyada keng qöllaniladi. (q. Dunyo vaqti). Ğarbda bir qança mamlakatlar 1884 y.gaça uzunliklarni ölçaşda Parij, Berlin, Rim, Nankin kabi poytaxt yoki yirik şaharlar rasadxonalari, Rossiyada 19-a.gaça Sankt-Peterburg ş. yaqinidagi Pulkovo rasadxonasidan ötgan meridianlarni özlari uçun boşlanğiç meridian qilib olganlar. Qadimda va örta asrlarda xarita tuzişda Şarqda Ujjayn ş. (Hindiston), Xöjand ş., Ferro o. (Kanar o.lari)dan ötgan meridiandan boşlanğiç meridian sifatida foydalanganlar.
Q.: Dunyo vaqti, Vaqt
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРИНВИЧ МЕРИДИАНИ, бошланғич меридиан, нолинчи меридиан — Ерда географик узунликларни ҳисоблашда шартли равишда бошланғич деб қабул қилинган меридиан. Халқаро келишувга мувофиқ, Гринвич астрономия расадхонасидан ўтади. Г. м. географик узунликлар ҳисоби олинадиган бошланғич меридиан бўлиб, нолинчи соат минтақасининг ўрта меридиани ҳисобланади (қ. Вақт). Г. м.даги маҳаллий ўртача қуёш вақти астрономияда кенг қўлланилади. (қ. Дунё вақти). Ғарбда бир қанча мамлакатлар 1884 й.гача узунликларни ўлчашда Париж, Берлин, Рим, Нанкин каби пойтахт ёки йирик шаҳарлар расадхоналари, Россияда 19-а.гача Санкт-Петербург ш. яқинидаги Пулково расадхонасидан ўтган меридианларни ўзлари учун бошланғич меридиан қилиб олганлар. Қадимда ва ўрта асрларда харита тузишда Шарқда Ужжайн ш. (Ҳиндистон), Хўжанд ш., Ферро о. (Канар о.лари)дан ўтган меридиандан бошланғич меридиан сифатида фойдаланганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.