Gumanizm
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 497-b. — ziyouz.com
Gumanizm (lot. humanus — insoniy) — odamlarga mehr-muhabbat b-n qaraş, ularni hurmat qiliş, insonning moddiy farovonligini yuksaltiriş va kişilarda yuksak ma'naviy fazilatlarni rivojlantirişga ğamxörlik qiliş (q. Insonparvarlik). Tor ma'noda — Uyğoniş davri (13 — 16-a.lar)da sxolastikaga va çerkovning ma'naviy hukmronligiga qarşi turgan dunyoviy hurfikrlilik. Ğarbiy Yevropadagi bir neça mamlakatlarda G. ijtimoiy tafakkur sohasida, adabiyot, san'at va ilm-fanda katolitsizmga va şaxsning qulligiga qarşi qaratilgan ilğor harakat edi. G. tarafdorlari öz zamonasining taraqqiyparvar kuçlari bölgan. Ular inson huquqi va olijanob fazilatlar, ilmma'rifat va hurriyat uçun, kişilarning har tomonlama erkin rivojlanişi uçun kuraş olib bordilar. G.ning atoqli namoyandalari F. Petrarka, J. Bokkaçço, Leonardo da Vinçi, J. Bruno, T. Kampanella (Italiya), M. Monten, F. Rable (Fransiya), T. Mor, F. Bekon (Angliya), E. Rotterdamlik (Niderlandiya), N. Kopernik (Polşa) va b. edi.
Q.: Insonparvarlik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГУМАНИЗМ (лот. humanus — инсоний) — одамларга меҳр-муҳаббат б-н қараш, уларни ҳурмат қилиш, инсоннинг моддий фаровонлигини юксалтириш ва кишиларда юксак маънавий фазилатларни ривожлантиришга ғамхўрлик қилиш (қ. Инсонпарварлик). Тор маънода — Уйғониш даври (13 — 16-а.лар)да схоластикага ва черковнинг маънавий ҳукмронлигига қарши турган дунёвий ҳурфикрлилик. Ғарбий Европадаги бир неча мамлакатларда Г. ижтимоий тафаккур соҳасида, адабиёт, санъат ва илм-фанда католицизмга ва шахснинг қуллигига қарши қаратилган илғор ҳаракат эди. Г. тарафдорлари ўз замонасининг тараққийпарвар кучлари бўлган. Улар инсон ҳуқуқи ва олижаноб фазилатлар, илммаърифат ва ҳуррият учун, кишиларнинг ҳар томонлама эркин ривожланиши учун кураш олиб бордилар. Г.нинг атоқли намояндалари Ф. Петрарка, Ж. Боккаччо, Леонардо да Винчи, Ж. Бруно, Т. Кампанелла (Италия), М. Монтень, Ф. Рабле (Франция), Т. Мор, Ф. Бэкон (Англия), Э. Роттердамлик (Нидерландия), Н. Коперник (Польша) ва б. эди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.