Immun zardoblar

Immun zardoblar - biror antigen b-n immunlangan odam va hayvonlar qonidan olinadigan va tarkibida şu antigenga xos antitelolari bölgan zardoblar. Immun zardob, odatda, sun'iy immunlangan hayvonlar (quyon, ot, dengiz çöçqalari) qonidan (q. Immunlaş) yoki ba'zi yuqumli kasalliklar b-n oğrib ötgan kişilar qonidan olinadi. I. z. ning himoya va davo xususiyatlari ular tarkibida maxsus birikmalar — kasallik qözğatuvçi omillarni topa oliş (ularga nisbatan maxsus sezuvçanligi bor) va zararsizlantiriş xususiyatiga ega bölgan antitelolar borligiga asoslangan (q. Immunitet). Yot oqsili bor har qanday agentning kirişiga javoban odam yoki hayvon organizmida antitelolar qosil böladi va uning qon zardobida uzok, vaqt, ba'zan, umrbod saklanadi. Ba'zi yuqumli kasalliklar b-n oğrigan odamlarning bir umr uşbu kasallik b-n qayta kasallanmasliklarining boisi şunda. Diagnostika (serodiagnostika) va davo-profilaktika (seroprofilaktika, seroterapiya) maqsadida qöllaniladigan I.z. mavjud. Organizmga I. z. yuborilganda passiv immenitet hosil bölib, u ma'lum muddat (2—4 hafta) saklanib turadi. Şuni nazarda tutib, infeksion kasallik (mas, qizamiq) b-n oğrigan bemorga yaqin yurgan kişilarni kasallikdan saqlaş maqsadida I. z. b-n emlanadi. I. z. böğma, qoqşol, botulizm va h. k. ni davolaşda, şuningdek, ilon, ari, ba'zi haşarotlar çaqqanda va b. hollarda qöllaniladi. Zardob tarkibidagi antiteloning tabiatiga qarab antitoksik, antibakterial, antivirus va ilon zahariga qarşi I. z. farqlanadi. Ke-yingi yillarda antileykotsitar zardoblarning kaşf etilişi va ularni tibbiyot amaliyotida qöllanilişi a'zo va töqimalarni köçirib ötkazişda donor va retsipiyentni aniqlaş, şuningdek, immunogenetika masalalarini örganiş imkonini berdi. I. z. yuborilgandan keyin ba'zan şok va zardob kasalligi röy berişi mumkin. Buning oldini oliş uçun immun zardobni yuborişdan oldinroq (15—30 daqiqa, ba'zan 1—2 kun ilgari) uning ozroq mikdori yuborib köriladi.