Iqlim bilan davolaş
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 461-b. — ziyouz.com
Iqlim bilan davolaş IQLIM BILAN DAVOLAŞ, klimatoterapiya — davolaş va soğlomlaştiriş maqsadida doimiy turar joylarda yoki maxsus iqlim kurortlari va sanatoriylarda iqlim xususiyatlari (havo harorati, namligi, atm. bosimi va h. q.)dan foydalaniş.
I.b.d.ni iqlimni vaqtinça özgartiriş (sanatoriy va kurortlarda mavsumiy davolaniş davrida) yoki bemorning örganib qolgan joyida qöllaş mumkin. Mustaqil davo sifatida, şuningdek, boşqa davo turlari b-n birga ötkaziladi. I.b.d.ga havo b-n davolaş — aeroterapiya, quyoş b-n davolaş — gelioterapiya (q. Havo va quyoş vannalari), dengizda çömiliş (q. Talassoterapiya) kiradi. Talaygina kasalliklarda (organizm reaktivligi yuqori bölganida) I.b.d. asosiy davo omillaridan biri hisoblanadi. Lekin iqlimni keskin özgartiriş (mas, şim. r-nlardan jan. r-nlarga boriş) kuçli ta'sir qiladigan omil bölib, orga-nizmning moslaşuv imkoniyatlariga ança oğirlik qiladi. Bolalarga, xusu-san, yoş bolalarga, kek-salarga, uzok, vaqtdan beri kasal bölib yurgan, nafas, yurak-tomir funksiyalari va orga-nizmning boşqa sistemalari buzilgan odamlarga, nerv sistemasi zaif be-morlarga iqlimni bu xilda özgartiriş zarar qiladi. Ularda moslaşuv mexanizmlari susayganligi tufayli yangi iqlim şaroitlariga moslaşiş (q. Iqlimga moslaniş) davrida kasallik zörayişi yoki odamning umumiy ahvoli yomonlaşişi mumkin. Iqlimli kurortga borişdan oldin, albat-ta, vraç b-n maslahatlaşiş lozim. Odatda, bemorning individual xusu-siyatlari, yoşi, kasallik bosqiçi va keçişini, yil fasli va b.ni hisobga olib vraç buyurgan muolajalar, şuningdek, uning tavsiyasi va nazoratida tegişli iqlimli kurortda muolajalar ötkaziş nerv sistemasining boşqaruv funksiyasini yaxşilaydi, organizmning moslaşuv mexanizmini takomillaştiradi, atrof muhitning turli noqulay obhavo omillariga çi-damini oşiradi, organizmni çiniqtiradi (q. Organizmni çiniqtiriş). Şahardan taşqarida joylaşgan mahalliy sanatoriy va kurortlarda I.b.d. muolajalari kompleks ravişda (havo vannalari, quyoşda toblaniş, çömiliş), şuningdek, organizmning hola-tiga qarab bir neça rejim asosida ötkaziladi. Davolaniş rejimdan boşlanadi, uning ta'sirida bemor a'zo va sistemalarining fiziologik funksi-yalari nihoyatda kam zöriqiş b-n keçadi.
Q.: Havo va quyoş vannalari, Organizmni çiniqtiriş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ИҚЛИМ БИЛАН ДАВОЛАШ, климатотерапия — даволаш ва соғломлаштириш мақсадида доимий турар жойларда ёки махсус иқлим курортлари ва санаторийларда иқлим хусусиятлари (ҳаво ҳарорати, намлиги, атм. босими ва ҳ. қ.)дан фойдаланиш.
И.б.д.ни иқлимни вақтинча ўзгартириш (санаторий ва курортларда мавсумий даволаниш даврида) ёки беморнинг ўрганиб қолган жойида қўллаш мумкин. Мустақил даво сифатида, шунингдек, бошқа даво турлари б-н бирга ўтказилади. И.б.д.га ҳаво б-н даволаш — аэротерапия, қуёш б-н даволаш — гелиотерапия (қ. Ҳаво ва қуёш ванналари), денгизда чўмилиш (қ. Талассотерапия) киради. Талайгина касалликларда (организм реактивлиги юқори бўлганида) И.б.д. асосий даво омилларидан бири ҳисобланади. Лекин иқлимни кескин ўзгартириш (мас, шим. р-нлардан жан. р-нларга бориш) кучли таъсир қиладиган омил бўлиб, орга-низмнинг мослашув имкониятларига анча оғирлик қилади. Болаларга, хусу-сан, ёш болаларга, кек-саларга, узок, вақтдан бери касал бўлиб юрган, нафас, юрак-томир функциялари ва орга-низмнинг бошқа системалари бузилган одамларга, нерв системаси заиф бе-морларга иқлимни бу хилда ўзгартириш зарар қилади. Уларда мослашув механизмлари сусайганлиги туфайли янги иқлим шароитларига мослашиш (қ. Иқлимга мосланиш) даврида касаллик зўрайиши ёки одамнинг умумий аҳволи ёмонлашиши мумкин. Иқлимли курортга боришдан олдин, албат-та, врач б-н маслаҳатлашиш лозим. Одатда, беморнинг индивидуал хусу-сиятлари, ёши, касаллик босқичи ва кечишини, йил фасли ва б.ни ҳисобга олиб врач буюрган муолажалар, шунингдек, унинг тавсияси ва назоратида тегишли иқлимли курортда муолажалар ўтказиш нерв системасининг бошқарув функциясини яхшилайди, организмнинг мослашув механизмини такомиллаштиради, атроф муҳитнинг турли ноқулай обҳаво омилларига чи-дамини оширади, организмни чиниқтиради (қ. Организмни чиниқтириш). Шаҳардан ташқарида жойлашган маҳаллий санаторий ва курортларда И.б.д. муолажалари комплекс равишда (ҳаво ванналари, қуёшда тобланиш, чўмилиш), шунингдек, организмнинг ҳола-тига қараб бир неча режим асосида ўтказилади. Даволаниш режимдан бошланади, унинг таъсирида бемор аъзо ва системаларининг физиологик функци-ялари ниҳоятда кам зўриқиш б-н кечади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.