Kaşta
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 263-b. — ziyouz.com
Kaşta (fors. — çizilgan, tortilgan) — amaliy bezak san'atining keng tarqalgan turi; igna b-n tikib tuşirilgan gul, tasvir, naqş. K. kölda (igna, ilmoqli igna, şgaokli bigiz b-n) yoki maşinada, asosan, mato (böz, çit, satin, şoyi, baxmal, movut va b.) va çarm (etik, mahsi, piçoq qini, kamar, ot jabduklari va b.)ga tikiladi. K. mujassamotida ösimliksimon naqşlar, handasiy şakllar, fazoviy jismlar, meva va hayvonlarning uslublaştirilgan tasvirlari, baytlar, keyinroq kişilarning qiyofalari, me'moriy obidalar ham öz ifodasini topdi.
K. tikiş turli usullarda matoga avvaldan axta (andaza) yordamida tuşirilgan gul, tasvir, naqş asosida, ba'zan matodan iplari suğurilib tayyorlangan asosda sanama usulida bajariladi. Bunda jun, ip, ipak (rangli), ziğir tolali tabiiy va sun'iy (sintetik) tolalardan, metall (tilla, kumuş)dan tayyorlangan iplardan foydalaniladi, şuningdek, dur, nozik, piston, ba'zan qimmatbaho toş va tangalar keng işlatiladi. Mato, möyna, çarmlardan applikatsiya (quroq) tikişda K.dan foydalaniladi.
K. buyumlar (palak, sözana, çoyşab, gulkörpa, kirpeç, dorpeç, zardevor va b.), kiyimlar (köylak, döppi, nimça, peşonaband, kamar va b.), musta-qil bezak namoyonlarda keng işlatiladi (yana q. Kaştadözlik, Zardözlik).
Q.: Kaştadözlik, Zardözlik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КАШТА (форс. — чизилган, тортилган) — амалий безак санъатининг кенг тарқалган тури; игна б-н тикиб туширилган гул, тасвир, нақш. К. кўлда (игна, илмоқли игна, шгаокли бигиз б-н) ёки машинада, асосан, мато (бўз, чит, сатин, шойи, бахмал, мовут ва б.) ва чарм (этик, маҳси, пичоқ қини, камар, от жабдуклари ва б.)га тикилади. К. мужассамотида ўсимликсимон нақшлар, ҳандасий шакллар, фазовий жисмлар, мева ва ҳайвонларнинг услублаштирилган тасвирлари, байтлар, кейинроқ кишиларнинг қиёфалари, меъморий обидалар ҳам ўз ифодасини топди.
К. тикиш турли усулларда матога аввалдан ахта (андаза) ёрдамида туширилган гул, тасвир, нақш асосида, баъзан матодан иплари суғурилиб тайёрланган асосда санама усулида бажарилади. Бунда жун, ип, ипак (рангли), зиғир толали табиий ва сунъий (синтетик) толалардан, металл (тилла, кумуш)дан тайёрланган иплардан фойдаланилади, шунингдек, дур, нозик, пистон, баъзан қимматбаҳо тош ва тангалар кенг ишлатилади. Мато, мўйна, чармлардан аппликация (қуроқ) тикишда К.дан фойдаланилади.
К. буюмлар (палак, сўзана, чойшаб, гулкўрпа, кирпеч, дорпеч, зардевор ва б.), кийимлар (кўйлак, дўппи, нимча, пешонабанд, камар ва б.), муста-қил безак намоёнларда кенг ишлатилади (яна қ. Каштадўзлик, Зардўзлик).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.