Konverter
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 545–546-b. — ziyouz.com
Konverter KONVERTER, konvertor (ing. converto — özgartiraman, aylantiraman) — suyuq çöyanga kislorod yoki havo yuborib pölat olinadigan yoki şteynlarga havo yoki kislorod yuborib qora metall yoxud rangli metall sulfidlari olinadigan metallurgiya agregati; konverter işlab çiqarişi qurilmasi. Pölat olişda, asosan, kislorodli K. işlatiladi. Ilgari bu maqsadda bessemer va tomas K.lari işlatilgan.
K. nok yoki silind-rik körinişda böladi. K.ni tubidan, yonidan va ustidan kislorod (havo) beriladi. K.ni maxsus mexanizm b-n oğdirib böğzidan çöyan quyiladi, unga flyus, temir-tersaklar solinadi. Tayyor mahsulotlar (pölat, şlak, gazlar) ham şu böğzidan olinadi. Bunday K.larning siğimi 400 t gaça boradi. Şteynlardan mahsulotlar olinadigan K.ning içiga magnezit ğişti teriladi. K.ning böğzidan şteynlar, flyuslar va b. materiallar solinadi. Bunda havo yoki kislorod K.ning pastki qismida joylaşgan furma orqali beriladi. Hosil bölgan mahsulot (şlak va metall) böğzidan quyib olinadi (yana q. Bessemer jarayoni, Tomas jarayoni).
Q.: Bessemer jarayoni, Tomas jarayoni
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНВЕРТЕР, конвертор (инг. converto — ўзгартираман, айлантираман) — суюқ чўянга кислород ёки ҳаво юбориб пўлат олинадиган ёки штейнларга ҳаво ёки кислород юбориб қора металл ёхуд рангли металл сульфидлари олинадиган металлургия агрегати; конвертер ишлаб чиқариши қурилмаси. Пўлат олишда, асосан, кислородли К. ишлатилади. Илгари бу мақсадда бессемер ва томас К.лари ишлатилган.
К. нок ёки цилинд-рик кўринишда бўлади. К.ни тубидан, ёнидан ва устидан кислород (ҳаво) берилади. К.ни махсус механизм б-н оғдириб бўғзидан чўян қуйилади, унга флюс, темир-терсаклар солинади. Тайёр маҳсулотлар (пўлат, шлак, газлар) ҳам шу бўғзидан олинади. Бундай К.ларнинг сиғими 400 т гача боради. Штейнлардан маҳсулотлар олинадиган К.нинг ичига магнезит ғишти терилади. К.нинг бўғзидан штейнлар, флюслар ва б. материаллар солинади. Бунда ҳаво ёки кислород К.нинг пастки қисмида жойлашган фурма орқали берилади. Ҳосил бўлган маҳсулот (шлак ва металл) бўғзидан қуйиб олинади (яна қ. Бессемер жараёни, Томас жараёни).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.