Mahmud Tarziy
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 363-b. — ziyouz.com
Mahmud Tarziy (1866, Ğazna -1935, Istanbul) — Afğoniston davlat arbobi, tarixçi. Yoş afğonlar harakatining ğoyaviy rahbari. Damaşq, Istanbul va b. şaharlarda ta'lim olgan. 1803 y.da Afğonistonga qaytib kelgan. 1911—19 y.larda «Sirojul-axbor» («Xabarlar çiroği») gaz. noşiri va muharriri. Afğonistonda ma'rifatparvarlik ğoyalari tarqalişiga munosib hissa qöşgan. Omonullaxon hokimiyat tepasiga kelgaç, yangi hukumatda taşqi işlar vaziri lavozimini egalladi (1919—22, 1924—27). Hukumat içida bir-biriga qarama-qarşi 2 guruh bölib, M.T. taraqqiyparvar kuçlarga boşçilik qilgan. K. keskin (radikal) içki islohotlar ötkaziş, konstitu-sion tartib örnatiş, tinçliksevar taşqi siyosat olib borişni yoklab çiqqan. Boş vazir Abdulquddusxon Ittimadiy uning bu fikrlariga qarşi turgan va konstitutsion ğoyalarni tarğib qilayotgan kişilar qatl qilinişiga fatvo berilişini talab qilgan (yana q. Yoş afğonlar). 1928— 29 y.larda Afğonistonda Omonullaxonga qarşi Xabibulla — Baçai Saqqo (1880— 1929) rahbarligida kötarilgan qözğolondan keyin, Turkiyaga köçib ketgan. U Afğoniston tarixi va madaniyatiga oid asarlar yozgan. Badiiy ijod b-n ham şuğullangan.
Ad.: Nazarov X., Sotsialniye dvijeniya 20-x godov XX veka v Afganistane, Duşanbe, 1989.
Q.: Yoş afğonlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МАҲМУД ТАРЗИЙ (1866, Ғазна -1935, Истанбул) — Афғонистон давлат арбоби, тарихчи. Ёш афғонлар ҳаракатининг ғоявий раҳбари. Дамашқ, Истанбул ва б. шаҳарларда таълим олган. 1803 й.да Афғонистонга қайтиб келган. 1911—19 й.ларда «Сирожул-ахбор» («Хабарлар чироғи») газ. ношири ва муҳаррири. Афғонистонда маърифатпарварлик ғоялари тарқалишига муносиб ҳисса қўшган. Омонуллахон ҳокимият тепасига келгач, янги ҳукуматда ташқи ишлар вазири лавозимини эгаллади (1919—22, 1924—27). Ҳукумат ичида бир-бирига қарама-қарши 2 гуруҳ бўлиб, М.Т. тараққийпарвар кучларга бошчилик қилган. К. кескин (радикал) ички ислоҳотлар ўтказиш, конститу-цион тартиб ўрнатиш, тинчликсевар ташқи сиёсат олиб боришни ёклаб чиққан. Бош вазир Абдулқуддусхон Иттимадий унинг бу фикрларига қарши турган ва конституцион ғояларни тарғиб қилаётган кишилар қатл қилинишига фатво берилишини талаб қилган (яна қ. Ёш афғонлар). 1928— 29 й.ларда Афғонистонда Омонуллахонга қарши Хабибулла — Бачаи Саққо (1880— 1929) раҳбарлигида кўтарилган қўзғолондан кейин, Туркияга кўчиб кетган. У Афғонистон тарихи ва маданиятига оид асарлар ёзган. Бадиий ижод б-н ҳам шуғулланган.
Ад.: Назаров X., Социальные движения 20-х годов XX века в Афганистане, Душанбе, 1989.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.