Mahmud tarziy
SaqlaşBoşqa nomlari: Mahmud Tarzi
Öqiş: 2 daqiqa
Mahmud Tarziy (1865-yil 23-avgust, Ğazna – 1933-yil 22-noyabr, Istanbul) — afğon davlat arbobi, yozuvçi, tarixçi va jurnalist. U yoş afğonlar harakatining ğoyaviy rahbari bölgan, Afğoniston matbuotining şakllanişida muhim örin tutgan.
Hayoti
13Tarziy Ğaznada puştun oilasida, sardor va şoir Ğulom Muhammad Tarziy xonadonida tuğilgan. Rus Vikipediyasiga köra, 1881-yilda amir Abdurahmon oilani mamlakatdan çiqarib yuborgan va ular Turkiyaga joylaşgan. Ingliz Vikipediyasi ma'lumotiga köra, oila avval Karaçida (1882-yil yanvaridan 1885-yil martigaça) yaşagan, söng Usmonlilar davlatiga köçgan. Tarziy Damaşq, Istanbul va boşqa şaharlarda ta'lim olgan; Turkiya va Suriyada 35 yoşigaça yaşab, bir neça tilni örgangan. Rus Vikipediyasiga köra, 1891-yilda Damaşqda Asma Rasmiyga uylangan.
Amir Abdurahmon vafotidan keyin Afğonistonga qaytiş ruxsat etilgan. Özbekça Vikipediyada qaytiş yili 1903, rus Vikipediyasida 1902-yilda ruxsat berilgani körsatilgan. Qizi Surayyo şahzoda (keyinçalik şoh) Omonullaxonga turmuşga çiqqan.
Faoliyati
131911—1919-yillarda Tarziy „Siroj ul-axbor“ („Xabarlar çiroği“) gazetasining noşiri va muharriri bölgan. Gazeta haftada ikki marta çiqqan va yoş afğonlar harakatining şakllanişida katta rol öynagan. U „Siroj ul-atfol“ („Bolalar çiroği“) naşrini ham çiqargan; ingliz Vikipediyasiga köra, bu bolalarga möljallangan birinçi afğon naşri edi.
Tarziy Jyul Vern asarlari („Sakson kun içida dunyo böylab“ kabi) va boşqa yevropa asarlarini, rus-yapon uruşi tarixini dariy tiliga tarjima qilgan, xalqaro huquqqa oid hujjatlarni turkçadan ögirgan. 1914-yilda „Uç qit'a böylab 29 kunda sayohat“ romani naşr etilgan. Damaşqda „Ma'rifat boği“ kitobini yozgan.
Omonullaxon hokimiyatga kelgaç, Tarziy taşqi işlar vaziri bölgan. Özbekça Vikipediyada 1919—1922 va 1924—1927-yillar, rus manbasida 1919—1921 va 1924—1927-yillar körsatilgan. U 1920-yilda Mussuri va 1921-yilda Kobulda Buyuk Britaniya bilan muzokaralarda afğon delegatsiyasini boşqargan. Mustaqillik e'lonidan keyin London, Parij va boşqa poytaxtlarda elçixonalar oçilişiga rahbarlik qilgan; 1922—1924-yillarda Fransiyadagi elçi bölgan. Hukumat içida taraqqiyparvar kuçlarga boşçilik qilib, içki islohotlar, konstitutsion tartib va tinçliksevar taşqi siyosatni yoqlagan. Boş vazir Abdulquddusxon Ittimadiy unga qarşi turgan.
Surgun va vafoti
131928—1929-yillardagi Baçai Saqqo boşçiligidagi qözğolondan keyin Tarziy Turkiyaga köçib ketgan. U 1933-yilda Istanbulda vafot etgan; ingliz Vikipediyasiga köra, jigar saratonidan.
Merosi
13Tarziy „afğon jurnalistikasining otasi“ deb ataladi. 2005-yilda Kobulda „Mahmud Tarziy madaniyat jamğarmasi“ taşkil etilgan, Afğonistonda uning nomida orden ta'sis etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Mahmud tarziy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1243 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMahmud tarziy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1243
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1243
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q153640wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.