Mehnat resurslari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 494–495-b. — ziyouz.com
Mehnat resurslari - mamlakat aholisining mehnatga layoqatli yoşdagi qismi, iqtisodiy resurslarning tarkibiy unsuri; 16 yoşdan 55 yoşgaça bölgan ayollar, 60 yoşgaça bölgan erkaklar M.r.ga kiritiladi.
Kişilar yoşining ulğayişiga qarab M.r.ga dastlab qöşiladilar, söngra (yoşi ötgaç) undan çiqadilar. Köpçilik mamlakatlarda, şu jumladan, Özbekistonda 16—59 yoşdagilar M.r.ga kiritiladi. M.r. ösişi aholining köpayişiga boğliq. Aholi tarkibida yoşlar qançalik köp bölsa, M.r. şunçalik tez ösadi. 20-a. oxiri —21-a. boşlarida Özbekistonda M.r. har yili 320—350 ming kişi atrofida köpay-ib bordi. Ularning asosiy qismini mehnat yoşiga qadam qöyganlar taşkil etadi.
M.r. soni mikdoriy ifoda bölsa, mehnat yoşidagilarning bilim saviyasi, malakasi, kasbiy mahorati va işbilarmonligi uning sifatini yaratadi. Ta'limtarbiya, malakani oşiriş, soğliqni ta'minlaş, uni mustahkamlaş uçun sarflar inson kapitaliga investitsiya bölib, M.r. ni takroran yaratişga xizmat qiladi. M.r. mehnat bozori orqali taqsimlanadi. M.r. ban-dligi — mehnat yoşidagi kişilarning iş b-n ta'minlanişi, ularning tovar va xizmatlar yaratişda iştirok etişi. M.r. tarkibidagi işlaşga talabgor böla turib iş topa olmaganlar işsizlar (q. Işsizlik) hisoblanadi (q. Bandlik).
21-a. boşlarida Özbekiston M.r. tez ösişi b-n tavsiflandi. 2003 y.da respublikada M.r. 13181,0 ming kişini taşkil etdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕҲНАТ РЕСУРСЛАРИ - мамлакат аҳолисининг меҳнатга лаёқатли ёшдаги қисми, иқтисодий ресурсларнинг таркибий унсури; 16 ёшдан 55 ёшгача бўлган аёллар, 60 ёшгача бўлган эркаклар М.р.га киритилади.
Кишилар ёшининг улғайишига қараб М.р.га дастлаб қўшиладилар, сўнгра (ёши ўтгач) ундан чиқадилар. Кўпчилик мамлакатларда, шу жумладан, Ўзбекистонда 16—59 ёшдагилар М.р.га киритилади. М.р. ўсиши аҳолининг кўпайишига боғлиқ. Аҳоли таркибида ёшлар қанчалик кўп бўлса, М.р. шунчалик тез ўсади. 20-а. охири —21-а. бошларида Ўзбекистонда М.р. ҳар йили 320—350 минг киши атрофида кўпай-иб борди. Уларнинг асосий қисмини меҳнат ёшига қадам қўйганлар ташкил этади.
М.р. сони микдорий ифода бўлса, меҳнат ёшидагиларнинг билим савияси, малакаси, касбий маҳорати ва ишбилармонлиги унинг сифатини яратади. Таълимтарбия, малакани ошириш, соғлиқни таъминлаш, уни мустаҳкамлаш учун сарфлар инсон капиталига инвестиция бўлиб, М.р. ни такроран яратишга хизмат қилади. М.р. меҳнат бозори орқали тақсимланади. М.р. бан-длиги — меҳнат ёшидаги кишиларнинг иш б-н таъминланиши, уларнинг товар ва хизматлар яратишда иштирок этиши. М.р. таркибидаги ишлашга талабгор бўла туриб иш топа олмаганлар ишсизлар (қ. Ишсизлик) ҳисобланади (қ. Бандлик).
21-а. бошларида Ўзбекистон М.р. тез ўсиши б-н тавсифланди. 2003 й.да республикада М.р. 13181,0 минг кишини ташкил этди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.