Mehnatga qobiliyatsizlik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 500-b. — ziyouz.com
Mehnatga qobiliyatsizlik - mehnat qiliş qobiliyatining yöqolişi yoki mehnatga yaroqsizlik. Odatda, kasallik, baxtsiz hodisa, uy-rözğor yumuşlari, i.ç. (q. Kasb kasalliklari), homiladorlik, tuğiş, keksalik va b. sabablarga köra, kişi mehnat qobiliyatini yöqotadi. Doimiy va vaqtinça M.q. tafovut qilinadi. Doimiy M.q.
— nogironlikdir- Vaqtinça M.q. töliq yoki qisman bölib, qisqa muddatda mehnat qobiliyati tiklanişi mumkin. Vaqtinça töliq M.q.da biror işga qobiliyat yöqoladi va bemor uyda davolanadi. Soğaygaç, yana işini davom ettiraveradi. Qisman vaqtinça M.q.da bemor odatdagi işni bajara olmaydi, ammo soğligiga putur yetmagan holda boşqa işni bajarişi mumkin. Vaqtinça M.q.ni vraç belgilaydi va mehnatga qobiliyatsizlik varaqasi (işdan ozod qiliş va vaqtinça mehnatga qobiliyatsizlik böyiça nafaqa oliş huquqini beradi) yoki işdan va öqişdan ozod qiladigan ma'lumotnoma berib rasmiylaştiradi. Kasallik yoki i.ç. va turmuşda yuz beradigan baxtsiz hodisalar oqibatida M.q. nafaqa ta-yinlaşda, iş şaroitini belgilaş, soliq tölaş, maişiy va tibbiy xizmat körsatiş yuzasidan turli imtiyozlar berişda (q. Suğurta) asosiy omil hisoblanadi.
Q.: Kasb kasalliklari, Suğurta
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МЕҲНАТГА ҚОБИЛИЯТСИЗЛИК - меҳнат қилиш қобилиятининг йўқолиши ёки меҳнатга яроқсизлик. Одатда, касаллик, бахтсиз ҳодиса, уй-рўзғор юмушлари, и.ч. (қ. Касб касалликлари), ҳомиладорлик, туғиш, кексалик ва б. сабабларга кўра, киши меҳнат қобилиятини йўқотади. Доимий ва вақтинча М.қ. тафовут қилинади. Доимий М.қ.
— ногиронликдир- Вақтинча М.қ. тўлиқ ёки қисман бўлиб, қисқа муддатда меҳнат қобилияти тикланиши мумкин. Вақтинча тўлиқ М.қ.да бирор ишга қобилият йўқолади ва бемор уйда даволанади. Соғайгач, яна ишини давом эттираверади. Қисман вақтинча М.қ.да бемор одатдаги ишни бажара олмайди, аммо соғлигига путур етмаган ҳолда бошқа ишни бажариши мумкин. Вақтинча М.қ.ни врач белгилайди ва меҳнатга қобилиятсизлик варақаси (ишдан озод қилиш ва вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик бўйича нафақа олиш ҳуқуқини беради) ёки ишдан ва ўқишдан озод қиладиган маълумотнома бериб расмийлаштиради. Касаллик ёки и.ч. ва турмушда юз берадиган бахтсиз ҳодисалар оқибатида М.қ. нафақа та-йинлашда, иш шароитини белгилаш, солиқ тўлаш, маиший ва тиббий хизмат кўрсатиш юзасидан турли имтиёзлар беришда (қ. Суғурта) асосий омил ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.