Metallaş

Metallaş — buyum sirtida bir yoki bir neça yupqa metall qatlami (qoplami) hosil qiliş. Bunday qoplamning yupqaligi — mikrometrnit bir neça uluşlaridan 40—50 mkm gaça (ba'zan, bir neça millimetrgaça) böladi. M.ning galvanik, diffuzion, vakuum, kimyoviy, gaztermik, ion-plazmaviy, gazfazaviy va detonatsiya usullari mavjud. Galvanik usulda metall elektrolitik tarzda qoplana di (q. Elektroliz). Bu usulda deyarli barça metallar (rux, kadmiy, nikel, xrom, qalayi, temir, kumuş, oltin) va ba'zi qotişmalar (maye., bronza) ni istalgan elektr ötkazuvçan material sirtiga qoplaş mumkin (q. Galvanotexnika). Diffuzion usulda diffuziya hodisasi tufayli buyum sirtida bir yoki bir neça kimyoviy element qatlami hosil qilinadi. Asosan, metall buyumlar, ba'zan metallmas (mas, grafit) buyumlar uçun qöllaniladi. Vakuum usul — vakuumaa buyumlar sirtida himoya qoplami hosil qiliş. Buning ham metall va metallmas xili böladi. Asosan, katodli purkaş, termik va elektron-nur b-n buglaş usullari va ikkala usul birgaliqda qöllaniladi. Kimyoviy usulda metallar sirti şu metallarning tuzlari eritmalari b-n tiklanadi. Gaztermik usulda suyuq metall gaz oqimida metallanadigan sirtga purkaladi. Ion-plazmaviy usulda metallar past t-rali tutovçi razryad yoki yey razryad plazmasida purkaladi. Gaz-fazaviy (kimyoviytermik) usulda buyumning qizdirilgan sirtiga metall qatlami ötqaziladi. Detonatsiya usuli detonatsiya (portlaş) tulkini energiyasidan foydalanişga asoslanadi. M. buyumlarning sirtlarini mustahkamlaş, yeyilişga çidamliligi va korroziyabardoşligi (zanglaşga çidamliligi), ni, elektr ötkazuvçanligini oşiriş, ba'zan buyumni körkamlaştiriş uçun qöllaniladi. Elektrotexnika, radiotexnika, optika, raketa texnikasi, avtomobilsozlik, kemasozlik, samolyotsozlik va b. tarmoqlarda M.ga ehtiyoj katta.