Miyaça

Miyaça — boş miya ustunining bir qismi; u ikki yarim şardan iborat bölib, kulrang modda (M. pöstloği) b-n qoplangan, çuqur joylaşgan gorizontal egatlar uni bölakçalarga böladi. M.ning markaziy qismi oqmoddadan iborat, unda kulrang modda — M. özagi töplamlari joylaşgan. M. 3 juft oyoqçalari b-n miya ustuniga tutaşgan. M. gavdani muvozanatda sakdaş va harakatlarni uyğunlaştirişda mu-him rol öynaydi.

MIKDOR, kattalik (matematika da) — asosiy matematik tuşunça; kesma uzunligi, sirt yuzi, jism hajmi va massasi kabi tuşunçalarning umumlaşmasi. Bular skalyar M.lar deb ataladi. Bir xil skalyar M.larni özaro taqqoslaş uçun ölçov birligi tanlab olinadi (mas, uzunlikni ifodalovçi M.lar uçun metr, massani ifodalovçi M.lar uçun gramm va b.). M.lar ölçov birligiga nisbatan son b-n ifodalanadi. Mat.da M.ning fizik tabiatiga boğliq bölmagan xususiyatlari olinadi. M.lar uçun tenglik, tengsizlik (katta, kiçik), qöşiş, ayiriş va b. munosabatlar aniqlanadi. Ma'lum yönalişdagi kesma, tezlik, kuç va b. tuşunçalar vektor M. tuşunçasiga olib keladi. Geometriya, mexanika va b. sohalarda vektorlardan ham umumiyroq bölgan tenzor, kvaternion tuşunçalari qöllaniladi. R. Dekart mat.ga izçil ravişda özgaruvçi M. tuşunçasini kiritdi. Bu tuşunça mat. taraqqi-yotida, jumladan, differensial va integral hisob yaratilişida muxim rol öy naydi (q. Differensial hisob, Integral hisob). M. ba'zi hrllarda qiymat deb yuritiladi.