Murtak bezlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 834-b. — ziyouz.com
Murtak bezlari MURTAK BEZLARI, bodom bezlari — odam va umurtqali hayvonlar limfa sistemasining a'zolari, limfoid töqimalar töplami. Oğiz böşliği va halqumning şilliq qavatida joylaşgan. Tanglay, til (til ildizida), burunhalqum gumbazida va nay (eşi-tuv naylariningteşiklarida) M.b. bor. Ular hiqildoqda joylaşgan limfa follikulalari b-n birgalikda himoya qiladigan tösiq — limfadenoid xalqum halqasini hosil qiladi. Tanglay M.b. şakli bodomga öxşaydi (uni glanda deb ham ataşadi) va tanglayning ikkala tomonida (tanglay ravoklarining oraliğida) joylaşadi. Tanglay murtaklarida juda köp uçraydigan surunkali yalliğlaniş (q. Tonzillit, Angina) jarayonida ularning himoyalaniş xususi-yati buziladi va ular organizm uçun xavfli yiring hosil qiladigan mikroblar öçoğiga aylanadi. M.b.ning kattakiçikligi ularning funksional holatiga boğliq emas. M.b.da limfotsitlar hosil böladi va bu yerdan qisman limfa oqimiga, qisman oğiz b-n xalqum böşliğiga çiqadi. M.b. organizmni kasallik közğatadigan mikroorganizmlardan himoyalaş va immunitet hosil qilişda qatnaşadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
МУРТАК БЕЗЛАРИ, бодом безлари — одам ва умуртқали ҳайвонлар лимфа системасининг аъзолари, лимфоид тўқималар тўплами. Оғиз бўшлиғи ва ҳалқумнинг шиллиқ қаватида жойлашган. Танглай, тил (тил илдизида), бурунҳалқум гумбазида ва най (эши-тув найларинингтешикларида) М.б. бор. Улар ҳиқилдоқда жойлашган лимфа фолликулалари б-н биргаликда ҳимоя қиладиган тўсиқ — лимфаденоид халқум ҳалқасини ҳосил қилади. Танглай М.б. шакли бодомга ўхшайди (уни гланда деб ҳам аташади) ва танглайнинг иккала томонида (танглай равокларининг оралиғида) жойлашади. Танглай муртакларида жуда кўп учрайдиган сурункали яллиғланиш (қ. Тонзиллит, Ангина) жараёнида уларнинг ҳимояланиш хусуси-яти бузилади ва улар организм учун хавфли йиринг ҳосил қиладиган микроблар ўчоғига айланади. М.б.нинг каттакичиклиги уларнинг функционал ҳолатига боғлиқ эмас. М.б.да лимфоцитлар ҳосил бўлади ва бу ердан қисман лимфа оқимига, қисман оғиз б-н халқум бўшлиғига чиқади. М.б. организмни касаллик кўзғатадиган микроорганизмлардан ҳимоялаш ва иммунитет ҳосил қилишда қатнашади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.